ผ้าทอพระสาทิสลักษณ์ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พ.ศ.2548

เลิศพัสตรา...ภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมไทย

ด้วยตระหนักถึงพระเมตตาและสายพระเนตรอันยาวไกลในการฟื้นฟูผ้าไทยให้กลับมาเป็นภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมที่ช่วยสร้างรายได้เสริมให้ชาวบ้านนอกจากการทำนา ธนาคารแห่งประเทศไทยจึงได้จัดทำหอพิพิธภัณฑ์ผ้าพื้นบ้านไทย ใน พ.ศ.2548 เพื่อทูลเกล้าฯถวาย ตั้งอยู่ใกล้กับโรงช้างและพระที่นั่งอภิเษกดุสิตภายในเขตพระราชวังดุสิต เพื่อเฉลิมพระเกียรติฯ พระราชกรณียกิจของพระองค์ท่านที่มีต่อผ้าพื้นบ้านไทย

ดังนั้นเพื่อรำลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณของสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ เนื่องในวโรกาสครบรอบพระชนมายุ 80 พรรษา พ.ศ.2555 นี้ จึงอยากขอนำผลงานผ้าทอพระสาทิสลักษณ์ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ที่อาจารย์โกมล พานิชพันธ์ได้สร้างสรรค์ขึ้นในพ.ศ.2548 ซึ่งจัดแสดงในหอพิพิธภัณฑ์ผ้าพื้นบ้านไทย

อาจารย์โกมลศิลปินผู้ทำงานสิ่งทอศิลป์ในครั้งนี้ได้ให้สัมภาษณ์ย้อนความหลังว่า เป็นงานที่ยากด้วยข้อจำกัดของเวลาดังนั้นในการสร้างสรรค์ผลงานในครั้งนี้จึงต้องใช้เทคนิคการทอซึ่งต่อยอดมาจากผลงานผ้าทอพระสาทิสลักษณ์ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ เมื่อพ.ศ.2542 ด้วยเทคนิคการทอผ้าที่ใช้คือ "มัดหมี่" "เกาะ/ล้วง" โดยประยุกต์เครื่องมือแอร์บรัส (Air-Brush) เพื่อสร้างลวดลายแบบผ้ามัดหมี่บนเส้นยืนของผืนผ้า แล้วนำเทคนิคเกาะ/ล้วงของวัฒนธรรมไทลื้อ มาเกาะเกี่ยวเส้นพุ่งเพื่อแบ่งแยกจังหวะสีสันในแต่ละส่วนของพระสาทิสลักษณ์

สำหรับภาพต้นแบบที่นำมาสร้างสรรค์ผ้าทอในครั้งนี้นั้นอาจารย์โกมลเลือกภาพที่สมเด็จพระนางเจ้าฯ ทรงฉลองพระองค์แบบชุดไทยจักรีด้วยผ้ายกสีทอง ทรงฉลองมงกุฎประดับเพชร ซึ่งภาพผ้าทอผลงานของอาจารย์โกมลนั้นสามารถถ่ายทอดรายละเอียดออกมาได้งดงามราวกับมีประกายเพชรส่องแววระยิบระยับตาออกมาจากผืนผ้า

เนื่องจากไม่มีเวลาที่จะสามารถทดลองสร้างผลงานหลายครั้งได้ อาจารย์โกมลให้ข้อมูลว่า ผลงานนี้สำเร็จได้ก็เพราะความตั้งใจที่จะสร้างผลงานเพื่อตอบแทนพระมหากรุณาธิคุณและด้วยพระบารมีของพระองค์ท่าน ผลงานนี้ได้จัดแสดงในหอพิพิธภัณฑ์ผ้าพื้นบ้านมานานแล้ว ผมเองก็เพิ่งได้ไปชื่นชมผลงานนี้ด้วยตนเองก็ได้ข้อสังเกตว่า ไม่ค่อยมีเยาวชนไทยสนใจไปชมกันมากนัก ส่วนนักท่องเที่ยวเมื่อชมหมู่พระที่นั่งวิมานเมฆเสร็จแล้วก็มักจะไม่ได้เดินข้ามมาชมหอพิพิธภัณฑ์ผ้าพื้นบ้านเท่าที่ควร

ในโอกาสนี้ผมจึงขอนำภาพผลงาน "ผ้าทอพระสาทิสลักษณ์ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ปี พ.ศ.2548" มาให้ท่านได้ร่วมชื่นชม และในฐานะคนไทยหากท่านคิดจะพาลูกหลานไปเที่ยวนอกบ้านก็อยากฝากให้ท่านคิดถึงการเยี่ยมชม "หอพิพิธภัณฑ์ผ้าพื้นบ้าน" เพื่อให้ลูกหลานได้รู้ว่าเมืองไทยเรามีงานศิลปะด้านสิ่งทอพื้นบ้านที่สวยงามไม่แพ้ชาติอื่นๆในภูมิภาคประชาคมอาเซียน และในรอบทศวรรษนี้

*******************************

ที่ปรึกษา...อ.เพ็ญพรรณ สิทธิไตรย์ และ อ.สาวิตรี สุวรรณสถิตย์