โขนมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพฯ ชุด...จองถนน

สังคีตศิลป์

มูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพ ในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ จัดการแสดงโขนชุด "จองถนน" เนื่องในวโรกาส สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ทรงเจริญพระชนมพรรษาครบ 80 พรรษา และตามพระราชเสาวนีย์ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ที่ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้อนุรักษ์โขนการแสดงชั้นสูงของไทย จึงเห็นสมควรจัดแสดงอย่างต่อเนื่อง โดยที่ผ่านมาได้จัดการแสดง โขนรามเกียรติ์ ชุด "พรหมาศ" เมื่อปี 2552 ชุด "นางลอย" ในปี 2553 และชุด "ศึกมัยราพณ์" เมื่อปี 2554

ในปี 2555 นี้ คณะกรรมการจัดการแสดง ได้รับพระราชเสาวนีย์ให้ดำเนินงาน จัดการแสดงขึ้นอีกครั้ง โดยได้นำบทพระราชนิพนธ์ของ พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกฯ และ พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย ประกอบกับบทโขนที่ครูอาจารย์ในกรมศิลปากรได้เรียบเรียงไว้ นำมาสอดประสานปรับปรุงการดำเนินเรื่อง ให้กระชับชวนติดตาม แต่ยังอนุรักษ์แนวศิลปะการแสดงแบบโขนหลวงอย่างครบถ้วน ทั้งรูปแบบการบรรเลงขับร้อง และกระบวนท่ารำที่วิจิตรงดงามอย่างโบราณ ซึ่งถ่ายทอดผ่านครูอาจารย์มาถึงปัจจุบัน อีกทั้งยังได้ปรับปรุงกระบวนท่ารำ ฝรั่งคู่ แบบละครหลวงสมัย พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย ซึ่งหาชมได้ยากมาก มาใช้ในการรำถวายพระพร เนื่องในวโรกาสที่ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ทรงเจริญพระชนมพรรษาครบ 80 พรรษา 12 สิงหาคม 2555

โขนรามเกียรติ์ ชุด "จองถนน" กล่าวถึง พระรามปรึกษาการศึก หลังจากที่ได้พาพลวานร จากเมืองขีดขินและเมืองชมพู ยกกองทัพมาตั้งทัพตรงข้ามกับเกาะกรุงลงกา พระรามปรึกษาหาวิธีที่จะข้ามไปยังกรุงลงกา ข้าทหารทั้งหลายต่างทูลอาสาต่างๆกันไป แต่เมื่อพญาวานรชามภูวราช ทูลแนะนำว่า ควรจะถมถนนข้ามไปกรุงลงกา เพื่อให้ปรากฏเป็นเกียรติยศสืบไปชั่วกาลนาน พระรามทรงเห็นชอบ โดยให้สุครีพเป็นผู้กำกับคอยคุม หนุมานและนิลพัทรับอาสาผลัดกัน เป็นฝ่ายขนหินมาถม แต่เนื่องจากทั้งหนุมานและนิลพัท หมางใจขุ่นเคืองกัน แต่ครั้งที่หนุมานเคยไปสะกดท้าวมหาชมพูให้มาเฝ้าพระราม ซึ่งเป็นการกระทำที่หักหน้านิลพัท นิลพัทจึงผูกใจเจ็บกับหนุมานตลอดมา ในการจองถนนครั้งนี้ นิลพัทคิดการแก้แค้น เมื่อฝ่ายตนรับอาสาเป็นผู้ขนหินมาถมถนนก่อน นิลพัทขนหินมามากมาย หนุมานให้นิลพัทโยนหินลงมาทีละสองก้อน แต่นิลพัทท้าทายว่า เมื่อขนมาเท่าใด หนุมานจะต้องรับหินให้ได้ ในที่สุดหนุมานก็รับไว้ได้ ครั้นถึงคราวที่หนุมานขนมาบ้าง หนุมานเนรมิตกาย ขนหินมาเต็มทั้งตัว โดยผูกไว้กับขนรอบกาย นิลพัทก็เกี่ยงให้โยนมาทีละน้อย ถ้าโยนมามากรับไม่ไหวจะใช้เท้ารับ ในที่สุดเมื่อนิลพัทใช้เท้าช่วยรับ จึงเกิดการวิวาทต่อสู้กันขึ้น กระทั้งสุครีพต้องเข้าห้ามปราม

เมื่อพระรามได้ยินเสียงอึกทึกครึกโครม จึงให้พระลักษณ์เสด็จออกมาดู พระลักษณ์ทราบเรื่องจึงพาทั้งสองพญาวานรเข้าเฝ้า พระรามได้พิจารณาโทษ เห็นว่าทั้ง 2 ฝ่ายก็ล้วนแต่เรืองฤทธานุภาพ เปรียบเสมือนเสือ 2 ตัว ไม่สมควรที่จะให้อยู่ถ้ำเดียวกัน พระรามจึงให้นิลพัทกลับไปช่วยท้าวมหาชมพูดูแลเมืองขีดขิน และมีหน้าที่ส่งเสบียงเลี้ยงกองทัพ ส่วนหนุมานให้ดำเนินการถมถนน ข้ามไปกรุงลงกาแต่ผู้เดียวให้สำเร็จ แต่ในขณะที่ถมหินทำถนนนั้น ทศกัณฐ์ทราบข่าว จึงใช้ให้นางสุพรรณมัจฉา ธิดาซึ่งเกิดจากนางปลา พาบริวารไปทำลายการจองถนน เมื่อหนุมานเห็นเหตุการณ์ผิดปกติ จึงดำน้ำลงไปสำรวจ พบนางสุพรรณมัจฉา ในที่สุดหนุมานได้นางเป็นชายา และขอให้นางพาบริวารปลาไปขนก้อนหินมาถมไว้ดังเดิม

การถมถนนข้ามไปกรุงลงกาสำเร็จลงได้ พระอินทร์ใช้ให้พระมาตุลีนำเวชยันตราชรถมาถวายพระราม พระรามทรงรถพาพลวานรข้ามไปยังกรุงลงกาได้สำเร็จ และเป็นพระเกียรติยศยิ่งใหญ่ ปรากฏเป็นถนนพระรามข้ามไปทำศึกกับกรุงลงกาของทศกัณฐ์ พระรามทำศึกต่อสู้กับฝ่ายกรุงลงกาที่นำพระญาติวงศ์ และราชสัมพันธมิตรออกรบ แต่ก็พ่ายแพ้ ในการศึกที่ทศกัณฐ์ออกรบเป็นครั้งแรกนี้ ทศกัณฐ์ประเดิมศึกพาพระโอรสที่เกิดจากนางสนม 10 ตน พร้อมกับสิบขุนออกรบด้วย ทั้งสองฝ่ายต่อสู้กันเป็นสามารถ ในการศึกครั้งนี้ สิบขุน สิบรถถูกฆ่าตายหมด ทศกัณฐ์แผลงศรบันดาลเป็นไฟไหม้กองทัพพระราม พระรามแผลงศรเป็นน้ำดับไฟ ศรพระรามปักตรงอุระทศกัณฐ์ แต่ทศกัณฐ์แก้ไขได้ ประจวบกับเป็นเวลาใกล้ค่ำ พระอาทิตย์อัสดง กองทัพของทั้งสองฝ่ายจึงหยุดหย่าทัพตามจารีตกระบวนศึกที่มีมา

การแสดงโขนชุด "จองถนน" ครั้งนี้ นำแสดงโดยศิลปินระดับแนวหน้า จากกองการสังคีต กรมศิลปากร สถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์ และวิทยาลัยนาฏศิลป์ กรุงเทพฯ ตามรูปแบบโขนหลวงแต่โบราณ ทั้งความสวยงามของการร่ายรำ การขับร้อง และการบรรเลงเพลงปี่พาทย์ สำหรับการแสดงครั้งนี้ นอกจากจะแสดงโดยศิลปินชั้นนำ ยังได้จัดให้มีการคัดเลือกนักแสดงตัวเอกรุ่นใหม่ ในบท พระ นาง ยักษ์ และลิง เพื่อส่งเสริมให้เยาวชนได้มีส่วนร่วมในการอนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรมประจำชาติ โดยผู้เข้ารับการคัดเลือกทั้งหมด เป็นนักเรียน นักศึกษา จากวิทยาลัยนาฏศิลป์ และสถาบันการศึกษาทั่วประเทศ เข้าร่วมแสดงในครั้งนี้ด้วย

ท่านผู้หญิงจรุงจิตต์ ทีขะระ ประธานคณะกรรมการอำนวยการ จัดการแสดงโขนมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพฯ ชุด "จองถนน" และประธานกรรมการคัดเลือกนักแสดง เผยว่า "ได้จัดให้มีการคัดเลือกนักแสดงรุ่นใหม่ ต่อเนื่องเป็นปีที่ 3 แล้ว ซึ่งการแสดงโขนมี 4 ครั้ง ปีนี้มีนักแสดงรุ่นใหม่เข้ามาคัดเลือกเพิ่มขึ้นกว่าทุกปีที่ผ่านมา ดีใจที่มีเด็กให้ความสนใจ และตั้งใจมาสมัครจากทั่วประเทศ การที่เด็กเข้ามาคัดเลือกได้รับประโยชน์อย่างแน่นอน เพราะอาจารย์ที่เป็นกรรมการคัดเลือก ล้วนเป็นบุคคลที่มีความรู้ความสามารถ ซึ่งเด็กสามารถนำข้อแนะนำไปปรับปรุงการแสดงของตนเองต่อไป ทั้งนี้คนไม่ผ่านการคัดเลือก ยังมีโอกาสเล่นเป็นตัวประกอบอื่นๆ ในส่วนของความภาคภูมิใจของคณะอาจารย์ ทุกท่านมีความสุขมากที่ได้มาทำโขนถวาย สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ รู้สึกชื่นใจที่พระองค์ให้ความสำคัญ"

การแสดงโขน มูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพ ในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ชุด "จองถนน" จะจัดแสดงในระหว่างวันที่ 2 พฤศจิกายน ถึง 2 ธันวาคม 2555 ณ หอประชุมใหญ่ ศูนย์วัฒนธรรมแห่งประเทศไทย ผู้สนใจสามารถซื้อบัตรเข้าชมที่ ไทยทิคเก็ต เมเจอร์ หรือ www.thaiticketmajor.com ได้เลยครับ