โรคอุบัติใหม่

คิดเห็นประเด็นข่าว

การประชุมเอดส์โลกซึ่งจัดขึ้นทุก 2 ปีครั้งนี้จัดที่กรุงวอชิงตันดี.ซี. สหรัฐอเมริกาเป็นครั้งแรก นับตั้งแต่พ.ศ.2533 หลังกฎหมายสหรัฐอเมริกาห้ามผู้ติดเชื้อเอชไอวีเดินทางเข้าประเทศเพิ่งยกเลิกในพ.ศ.2552 นับเป็นการประชุมว่าด้วยโรคเอดส์ที่ใหญ่ที่สุดในโลกที่กินเวลาถึง 6 วัน

มีผู้เข้าร่วมราว 25,000 คน ทั้งนักกฎหมาย นักวิทยาศาสตร์ นักเคลื่อนไหว ส่วนหนึ่งของผู้ติดเชื้อเอชไอวีรวมถึง ทิโมธี บราวน์ ชาวอเมริกันผู้ได้รับการรักษาโรคนี้ด้วยการผ่าตัดเปลี่ยนไขกระดูกสำเร็จเพียงคนเดียวของโลก นอกจากนี้ยังมีบุคคลชั้นนำของสหรัฐฯ อย่างอดีตประธานาธิบดีบิลล์ คลินตัน และ ฮิลลารี่ คลินตัน รัฐมนตรีต่างประเทศสหรัฐฯ ลอร่า บุช อดีตสตรีหมายเลข1

เอลตัน จอห์น นักร้องชื่อดัง และ บิลล์ เกตส์ ผู้ก่อตั้งบริษัทไมโครซอฟต์ ซึ่งเขาและภรรยาได้บริจาคเงินมหาศาลช่วยสู้โรคเอดส์ และได้รับรางวัลกล้าหาญจากมูลนิธิต่อสู้โรคเอดส์ด้วย ส่วนประธานาธิบดีบารัค โอบามา ถูกตำหนิที่ไม่เข้าร่วมประชุม เพียงส่งสารผ่านวิดีโอ และเชิญผู้ร่วมประชุมบางรายไปหารือที่ทำเนียบขาวเท่านั้น

แม้กระนั้นการประชุมภายใต้หัวข้อ "พลิกสถานการณ์" ครั้งนี้ก็มีแนวโน้มที่น่ายินดีว่าขณะนี้นักวิทยาศาสตร์เริ่มมีความหวังมากขึ้นในการหาวิธีรักษา และกลายเป็นหัวข้อสำคัญควบคู่กับการกระตุ้นให้ชาวโลกรีบหาทางพิชิตโรคเอดส์ให้เร็วขึ้น

ไข้หวัดและไข้หวัดใหญ่เป็นโรคติดเชื้อทางเดินหายใจตอนบนที่พบบ่อยเกือบตลอดทั้งปี สามารถติดต่อได้ง่ายในสถานที่มีกลุ่มคน เช่น โรงเรียน สถานที่ทำงาน ไข้หวัดเกิดจากเชื้อไวรัสที่มีอยู่มากกว่า 200 ชนิด แต่ที่พบบ่อยสุดเกิดจากเชื้อไวรัสกลุ่มไรโนไวรัสซึ่งมีมากกว่า 100 ชนิด และเป็นกลุ่มไวรัสที่ติดต่อได้ง่าย นอกจากนี้ยังมีกลุ่มไวรัสโคโรนา กลุ่มไวรัสเอนเทอโร ส่วนไข้หวัดใหญ่เกิดจากเชื้อไวรัสอินฟลูเอนซา มีอยู่ 3 ชนิดใหญ่เรียกว่า ชนิด เอ บี และซี โดยเชื้อไวรัสชนิดเอทำให้เกิดโรคระบาดมากกว่าชนิดอื่นจึงก่อให้เกิดโรคบ่อยที่สุดและมีอาการรุนแรงมากกว่า นอกจากนั้นสามารถกลายพันธุ์เป็นสายพันธุ์ใหม่ๆซึ่งมักจะรุนแรงมากกว่าสายพันธุ์เดิม การเป็นโรคไข้หวัดหรือไข้หวัดใหญ่ในแต่ละครั้งจะเกิดจากไวรัสเพียง 1 สายพันธุ์ย่อย เมื่อหายแล้วร่างกายจะมีภูมิคุ้มกันเชื้อไวรัสตัวนั้น และถ้าเป็นหวัดครั้งใหม่จะเกิดจากเชื้อไวรัสสายพันธุ์ใหม่หมุนเวียนไป

หลายปีก่อนไข้หวัดนก ไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ใหม่เข้ามาแพร่ระบาดในประเทศไทย ส่วนปีนี้ไวรัสพันธุ์ดุที่นำพาโรคมือ เท้า ปากเข้ามาสร้างความตื่นตระหนก เป็นไวรัสสายพันธุ์เอนเทอโรไวรัส 71 ผู้ได้รับเชื้อจะมีอาการตั้งแต่มีจุดหรือผื่นแดง ตุ่มพองใสที่มือ แขน ขา ตามผิวหนังและในปาก มีไข้สูงและอาเจียน หายใจเหนื่อยหอบ พบการระบาดในเวลาเดียวกันนี้ทุกปี ผู้เชี่ยวชาญด้านไวรัสวิทยาทั้ง ศ.เกียรติคุณ นพ.ประเสริฐ ทองเจริญ จากคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาลและ ศ.นพ.ธีระวัฒน์ เหมะจุฑา หัวหน้าศูนย์ปฏิบัติการทางสมองคณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย กล่าวตรงกันว่าจากการเฝ้าระวังกลายพันธุ์ของเชื้อ ยังไม่พบการกลายพันธุ์ในประเทศไทยหรือเชื้อที่ก่อความรุนแรงผิดปกติ วิวัฒนาการความรุนแรงแตกต่างกัน อาการที่รุนแรงที่สุดคือ เยื่อหุ้มสมองอักเสบ ก้านสมองอักเสบ น้ำท่วมปอด และช็อก การติดต่อของโรคมือ เท้า ปากติดต่อผ่านการสัมผัส

ขณะที่องค์การอนามัยโลกได้จัดอันดับให้ประเทศไทยเป็นหนึ่งในยี่สิบสองประเทศทั่วโลกที่ยังมีผู้ป่วยวัณโรคมากที่สุด เฉพาะในกรุงเทพมหานครแต่ละปีจะมีผู้ป่วยรายใหม่รวมกัน 10,515 รายในจำนวนนี้เป็นผู้ป่วยระยะแพร่เชื้อถึง 5,084 ราย แม้ว่าสถานการณ์จะดีขึ้นตามลำดับ แต่เนื่องจากปัจจุบันกรุงเทพฯได้รับรางวัลมหานครน่าท่องเที่ยวที่สุดในโลกต่อเนื่องกัน 3 ปีแต่ยังมีผู้ป่วยวัณโรคจำนวนมาก สะท้อนถึงปัญหาสาธารณสุขและภาพลักษณ์ของเมืองจึงต้องเร่งแก้ไขปัญหา

ธีรภัทร ประยูรสิทธิ รองอธิบดีกรมอุทยานแห่งชาติสัตว์ป่าและพันธุ์พืช กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมเปิดเผยว่า ปัจจุบันประเทศไทยและภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ถูกจัดให้เป็นพื้นที่สำคัญสำหรับการเฝ้าระวังการเกิดโรคอุบัติใหม่ เช่น ไข้สมองอักเสบจากการติดเชื้อไวรัสนิปาห์ ไข้หวัดนกและโรคมือ เท้า ปาก ที่พบว่าโรคเหล่านี้บางกลุ่มเชื้อเป็นโรคที่ติดต่อจากคนสู่สัตว์และสามารถกลายพันธุ์เป็นโรคที่แพร่ระบาดจากคนสู่คนในอนาคต จึงจำเป็นต้องติดตามอย่างใกล้ชิดเพื่อป้องกันและยับยั้งให้เร็วที่สุด สิ่งที่น่าเป็นห่วงที่สุดก็คือ การแพร่ระบาดของโรคต่างๆจากสัตว์เลี้ยงเหล่านี้ไปสู่สัตว์ป่าซึ่งกรมอุทยานแห่งชาติและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องจะเฝ้าระวังอย่างเต็มที่

หากเมื่อเปรียบเทียบกับโรคอุบัติใหม่ที่มากับสภาพวิปริตของจิตใจผู้คนในสังคม ต้องนับว่าร้ายแรงกว่าโรคอื่นใด เพราะไม่ได้แพร่ระบาดตามฤดูกาล แต่เกิดขึ้นตลอดเวลา และมีแนวโน้มความรุนแรงเพิ่มขึ้นในลักษณะ อาฟเตอร์ช็อก ไม่ว่าจะเป็นการฆาตกรรมอำพรางที่เกิดขึ้นระหว่างยายกับหลาน ภรรยากับสามี พฤติกรรมการใช้ความรุนแรงในการแก้ปัญหาของวัยรุ่นไปจนถึงการก่อเหตุอาชญากรรมของเยาวชนที่อายุน้อยลง

สภาพสังคมไทยที่กำลังเผชิญหน้ากับการเปลี่ยนแปลงสะท้อนผ่าน ศ.เกียรติคุณ นพ.เกษม วัฒนชัย องคมนตรีไว้อย่างน่าสนใจว่า สังคมจะต้องสร้างเครื่องมือให้คนได้รับรู้ว่าอะไรคือเรื่องที่ดีและงาม เครื่องมือเหล่านี้ได้แก่ ศาสนา เพราะทุกศาสนาสอนเรื่องความสัตย์ ความจริง รวมถึงให้รู้จักศักดิ์ศรีของความเป็นคน ทำให้ชุมชน สังคมและประเทศชาติอยู่ได้ ใช้กฎหมายเป็นเครื่องประกันความมั่นคงของประเทศทุกคนต้องเคารพและอยู่ภายใต้กฎหมายมาตรฐานเดียวกัน หลักจริยธรรมในวิชาชีพจะทำให้เกิดความดีงามในวิชาชีพนั้น ใช้ระบบธรรมาภิบาลในการบริหารองค์กรเพื่อให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุด ครอบครัวต้องมีคุณธรรม แต่จากข้อมูลการวิจัยเกี่ยวกับเด็กพบว่าน่าตกใจมากที่เด็กไทยมีเวลาให้กับพ่อแม่ ปู่ย่า ตายายน้อยลง แต่กลับมีเวลาอยู่หน้าจอคอมพิวเตอร์และมือถือมากกว่า สะท้อนว่าการถ่ายทอดวัฒนธรรมในครอบครัวหายไป ระบบความเชื่อค่านิยมธรรมเนียมของสังคมและบุคคลตัวอย่างในสังคมปัจจุบัน ขณะนี้ตัวเลขเด็กไทยยอมรับการทุจริตคอรัปชั่นของนักการเมืองถึงร้อยละ 80 และคนในสังคมกลับยอมรับว่าค่านิยมเลวไม่เป็นไรขอให้รวย ซึ่งจะทำให้เยาวชนยึดเป็นตัวอย่าง จึงควรปรับความคิดและค่านิยมของคนในสังคมให้กลับมาสู่จุดที่ถูกต้องให้จงได้

โรคอุบัติใหม่ที่ทำให้สังคมไทยตกอยู่ในสภาพป่วยหนักเวลานี้ ยังรวมถึงการสร้างความเกลียดชังของคนในชาติ ความหวาดระแวงจากการจินตนาการไปในทางร้ายๆ ขาดความเมตตาเอื้ออาทร และเอาใจเขามาใส่ใจเราจนทำให้ความรักกันฉันพี่น้องดุจเดิมกลายเป็นเรื่องที่ยากมากขึ้นทุกที สังคมที่ไม่เชื่อมั่นในการทำดีได้ดี ยึดความถูกต้องตามกฎกติกา จะเป็นสังคมเช่นไร