ผ้าทอใยกล้วย จังหวัดอำนาจเจริญ

เส้นไหม ใยฝ้าย ลวดลายบนผืนผ้า
ช่างภาพ: 

ต้นกล้วยเป็นไม้ผลเขตร้อน มีถิ่นกำเนิดในแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เจริญเติบโตได้ดีในทุกภาคของประเทศไทย เส้นใยกล้วยเป็นเส้นใยสิ่งทอจากธรรมชาติที่มีในท้องถิ่นประเทศไทยจำนวนมาก ซึ่งมีคุณสมบัติพิเศษคือ เป็นเส้นที่มีความมันเงาสวยงาม มีความแข็งแรงเป็นพิเศษ สามารถนำไปปั่นผสมกับเส้นใยอื่นๆ การผลิตเส้นใยกล้วยเป็นการนำเอากาบกล้วยจากบริเวณลำต้น ที่เราเรียกกันว่า "กาบกล้วย" มาเข้าเครื่องขูดเนื้อเยื่อเพื่อนำเส้นใยไปผ่านกระบวนการทางเคมีสิ่งทอ แล้วผลิตเป็นเส้นด้ายนำไปทอเป็นผืนผ้า ผ้าที่ทอจากใยกล้วยนั้นดูดซับน้ำได้ดี ช่วยระบายอากาศและมีความทนทาน

รูปร่างของเส้นใยกล้วยตามความยาวประกอบด้วยกลุ่มของเส้นใยเล็ก ๆ เรียงแนวยาวของเส้นใย เป็นรูปทรงกรวย ตอนปลายแหลม จัดอยู่ในประเภทเส้นใยสั้น ลักษณะตามขวางเป็นรูปรีเกือบกลม เส้นใยค่อนข้างแข็งแรงและกระด้าง แต่มีความมันวาวคล้ายไหม เส้นเหนียวและต้านแรงดึงได้ดี

เมื่อป้อนกาบกล้วยเข้าเครื่อง ลูกกลิ้งจะเป็นตัวรีดให้กาบกล้วยมีลักษณะแบนราบ จากนั้นจึงเข้าสู่ขั้นตอนการขูดเนื้อเยื่อ ด้วยใบมีดขูดซึ่งออกแบบเป็นวงล้อติดใบมีดขูด จากนั้นกาบกล้วยก็จะไหลออกไปเก็บยังถังเก็บด้านหลังเครื่องโดยอัตโนมัติ ความเร็วในการทำงานของเครื่องประมาณ 40 กิโลกรัมของกาบกล้วยสดต่อชั่วโมง เส้นใยกล้วยที่ได้มีสีน้ำตาล เมื่อได้เส้นใยกล้วยแล้ว จะนามาผสมกับเส้นใยฝ้ายและเข้าสู่กระบวนการปั่นด้ายแล้วจึงนำเส้นด้ายมาทอด้วยเครื่องทอ

เหตุที่นำเส้นใยกล้วยผสมกับเส้นใยฝ้ายนั้น เพราะเส้นใยกล้วยมีความโดดเด่นเรื่องความเหนียวมากส่วนเส้นใยฝ้ายมีความอ่อนนุ่ม ดูดซับน้ำได้ดี เมื่อนำสองคุณสมบัตินี้เข้ามาผสมผสานกันทำให้ได้ผ้ามีผิวสัมผัสดีขึ้น ช่วยระบายอากาศและมีความทนทานมาก เหมาะกับการนามาตัดเย็บเป็นชุดเครื่องแบบและผลิตภัณฑ์เคหะสิ่งทอ ซึ่งในการพัฒนากระบวนการผลิตเส้นใยกล้วยจะทำให้ได้กรรมวิธีการผลิตในเชิงอุตสาหกรรมและสามารถนาเศษวัสดุทางการเกษตรมาใช้ประโยชน์ได้อีกทั้งเป็นการลดภาวะโลกร้อนที่เป็นปัญหาวิกฤติในทุกวันนี้ รวมทั้งสามารถตอบสนองต่อความต้องการของผู้บริโภคและตลาดต่อไป

การทอเส้นใยกล้วย และการแปรรูปเส้นใยกล้วยเป็นผลิตภัณฑ์ โดยการต้ม การย้อมเย็นและย้อมร้อนสีเส้นใยกล้วยด้วยวัสดุให้สีจากธรรมชาติ ใช้สีจากพืช เช่น ครั่ง เปลือกไม้ประดู่ แก่นไม้ขนุน ผลกระเจี๊ยบแดง เมื่อนำมาผ่านกระบวนการย้อมเส้นใยกล้วยแล้วนำไปจุ่มสารกระตุ้นสี ได้แก่ น้ำสารส้ม น้ำจุนสี น้ำปูนใส น้ำขี้เถ้า และน้ำสนิมเหล็ก จะให้สีเส้นใยกล้วยที่แตกต่างกันจากสีเดิมอีก 5 สี เมื่อตากแห้งและนำเส้นใยกล้วยมาทอด้วยเครื่องทอกี่กระทบโดยให้เส้นยืนเป็นเส้นฝ้าย และเส้นใยกล้วยเป็นเส้นพุ่ง ทำให้ได้ลายผ้าจากเส้นใยกล้วย 2 ลาย ที่มีความสวยงาม...ผ้าทอใยกล้วยเป็นผลิตภัณฑ์ที่ยังไม่ค่อยแพร่หลายนัก ควรได้รับการพัฒนาต่อยอดเพื่อให้ผู้บริโภคได้มีสิ่งทอคุณภาพดีใช้ในชีวิตประจำวันค่ะ