บัญชี มรดกโลก

วิถีไทย-วิถีอาเซียน

นับตั้งแต่ ค.ศ.1959 เมื่อรัฐบาลอียิปต์และซูดานได้ขอความช่วยเหลือครั้งแรกไปยังยูเนสโก ให้เข้ามาช่วยปกป้องดูแลมรดกโลกจากกรณีการสร้างเขื่อนอัสวานในอียิปต์ แต่ทำให้เกิดน้ำท่วมบริเวณวัดอบู ซิมเบล อายุกว่า 3,000 ปี อันเป็นมรดกล้ำค่าของชาวอียิปต์โบราณ ยูเนสโกได้เข้าไปบริหารจัดการกับปัญหาด้วยการส่งนักโบราณคดีจำนวนหนึ่งเข้าไปสำรวจ ตามมาด้วยการรื้อถอนและยกระดับพื้นให้สูงขึ้นอีก 60 เมตร บนหน้าผาหินทราย โดยงบประมาณครึ่งหนึ่งได้รับความช่วยเหลือจาก 50 กว่าประเทศทั่วโลก จากความสำเร็จของโครงการนี้นำไปสู่โครงการอื่นๆ เช่น การอนุรักษ์เมืองเวนิซ และบึงน้ำเค็มรอบๆ ในอิตาลี ซากโบราณสถานในประเทศปากีสถานและวัดบุโรพุทโธแห่งอินโดนีเซีย

องค์การยูเนสโกได้ตระหนักถึงความสำคัญของอารยธรรมอันยาวนานทั้งจากธรรมชาติ และฝีมือมนุษย์ที่กระจัดกระจายอยู่ทั่วมุมโลกล้วนมีคุณค่าต่ออนุชนรุ่นหลังอย่างมิอาจประเมินราคา จึงได้มีการคัดเลือกสถานที่ต่างๆ เพื่อขึ้นบัญชีเป็นมรดกโลก ปัจจุบันมรดกโลกแทบทุกแห่งกลายเป็นจุดหมายปลายทางของนักท่องเที่ยวจำนวนมาก นับเป็นสัญญาณที่ดีที่ผู้คนให้ความสนใจมากกว่าจะทิ้งสิ่งเหล่านี้ไว้เบื้องหลัง แต่ในทางกลับกันปริมาณนักท่องเที่ยวที่เพิ่มขึ้นทุกปีสร้างความเสียหายให้กับมรดกโลกทีละเล็กทีละน้อย จนมรดกโลกหลายแห่งถูกขึ้นบัญชีในฐานะสถานที่ที่ตกอยู่ในอันตรายและต้องได้รับการดูแลมากเป็นพิเศษ

สำหรับอาเซียนมีบัญชีมรดกโลกรวม 21 แห่ง จาก 7 ประเทศ ดังนี้

- อินโดนีเซีย 4 แห่ง ได้แก่ กลุ่มวัดบุโรพุทโธ กลุ่มวัดปรัมปานัน แหล่งมนุษย์ยุคเริ่มแรกซังงีรัน และ ภูมิวัฒนธรรมเขตบาหลี

- ไทย 3 แห่ง ได้แก่ เมืองประวัติศาสตร์สุโขทัยและเมืองบริวาร นครประวัติศาสตร์ พระนครศรีอยุธยาและแหล่งโบราณคดีบ้านเชียง อุดรธานี

- กัมพูชา 2 แห่ง ได้แก่ เมืองพระนคร และปราสาทพระวิหาร

- ฟิลิปปินส์ 3 แห่ง ได้แก่โบสถ์บาโร้คแห่งฟิลิปปินส์ นาขั้นบันไดแห่งเทือกเขาฟิลิปปินส์ และนครประวัติศาสตร์วีกัน

- เวียดนาม 5 แห่งได้แก่ หมู่โบราณสถานเมืองเว้ เมืองโบราณฮอยอัน สถานที่ศักดิ์สิทธิ์หมีเซิน พระราชวังจักรพรรดิแห่งทังลอง-ฮานอย พระราชวังแห่งราชวงศ์โห่

- สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว 2 แห่ง ได้แก่ เมืองหลวงพระบาง วัดพุ และสิ่งก่อสร้างใกล้เคียงในเขตจำปาสัก

- มาเลเซีย 2 แห่ง ได้แก่ มะละกาและจอร์ชทาวน์ นครแห่งประวัติศาสตร์ช่องแคบมะละกา และแหล่งโบราณคดีหุบเขาเล็งกอง

จึงไม่แปลกที่อาเซียนจะกลายเป็นจุดดึงดูดใจให้นักท่องเที่ยวพากันมาเยือนสถานที่อันเป็นสุดยอดดังต่อไปนี้

บุโรพุทโธ พุทธปรัชญาสถานแห่งชวา เป็นศาสนสถานของศาสนาพุทธนิกายมหายานที่ใหญ่ที่สุดในโลก วันวิสาขบูชาของทุกปี ชาวพุทธจากทั่วสารทิศจะเดินทางมาจาริกแสวงบุญกันเป็นจำนวนมาก

เป็นพุทธสถานที่ตั้งอยู่บนเนินเขา มีเอกลักษณ์โดดเด่นคือสร้างขึ้นจากหินลาวาเป็นรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส 4 ชั้น เรียงตัวซ้อนกันเป็นฐานมีทั้งหมด 10 ชั้น และมีสถูปองค์ใหญ่ตั้งสง่างามอยู่ตรงกลางบนยอดสุด เริ่มก่อสร้างราว ค.ศ.1303 และเสร็จสมบูรณ์ในปี ค.ศ.1373 ใช้เวลาก่อสร้าง 70 ปี

สุโขทัย ศรีสัชนาลัย และกำแพงเพชร นครประวัติศาสตร์ในดินแดนแห่งอรุณรุ่ง ร่องรอยซากปรักหักพังที่คงเค้ารอยความรุ่งเรืองของสามเมืองประวัติศาสตร์ อันมีอายุนานกว่า 700ปี เป็นรากฐานสำคัญต่อการศึกษางานศิลปะ สังคมและวัฒนธรรม ตลอดจนความเป็นมาของชนเผ่าไทย ทั้งยังเป็นมรดกอันล้ำค่าที่สร้างความภาคภูมิใจให้แก่คนไทยทั้งชาติ นับตั้งแต่ ค.ศ.1977 ได้มีการรื้อฟื้นประเพณีเผาเทียนเล่นไฟในงานลอยกระทงกลายเป็นงานประจำจังหวัดสุโขทัยที่ดึงดูดใจนักท่องเที่ยวจากทั่วทุกมุมโลก

นครวัด มหัศจรรย์แห่งจินตภาพ เป็นโบราณสถานเก่าแก่ที่มีขนาดใหญ่ และมีชื่อเสียงที่สุดของชาวกัมพูชาจนกลายเป็นสัญลักษณ์ประจำชาติไปโดยปริยาย แม้แต่ธงชาติกัมพูชายังปรากฏภาพนครวัดอยู่กลางผืนผ้า สถานที่แห่งนี้สร้างขึ้นราวคริสต์ศตวรรษที่ 12 สมัยพระเจ้าสุริยวรมันที่ 2 ตั้งอยู่บนพื้นที่รูปจัตุรัส สันนิษฐานได้หลายประเด็นว่าสร้างขึ้นเพื่อเป็นเมืองหลวงของอาณาจักร หรือสร้างถวายแด่พระวิษณุ บ้างก็ว่าเพื่อบรรจุพระอัฐิหรือสุสานของพระเจ้าสุริยวรมันที่ 2 เนื่องจากนครวัดหันหน้าไปทางทิศตะวันตกอันเป็นทิศแห่งความตาย และบ้างก็ว่านครวัดน่าจะสร้างขึ้นเพื่อเป็นศาสนสถานกลางพระนคร ใน ค.ศ.1863 อองรี มูโอต์ นักสำรวจชาวฝรั่งเศสค้นพบซากโบราณสถานนครวัด กลายเป็นจุดเริ่มต้นของนักท่องเที่ยวที่ต่างพากันมาเยี่ยมชมนครวัด นักวิขาการทางโบราณคดีคาดการณ์ตรงกันว่า มีการใช้แรงงานคนหมุนเวียนผลัดเปลี่ยนกันไม่น้อยกว่า 12 ล้านคน ใช้ช้างมากกว่า 40,000 เชือก และใช้ช่างจำหลักหินที่มีฝีมือไม่น้อยกว่า 5,000 คน และน่าจะใช้เวลาก่อสร้างไม่เกิน 50 ปี

อ่าวฮาลอง ประตูมังกรแห่งเวียดนาม จากตำนานเชื่อกันว่า อ่าวฮาลองคือประตูที่มังกรแม่ลูกใช้ลงมาจากสรวงสวรรค์เพื่อช่วยชาวเวียดนามต่อสู้กับผู้รุกรานจนประสบชัยชนะในที่สุด อ่าวฮาลองเป็นส่วนหนึ่งของท้องทะเลในอ่าวตังเกี๋ย ตั้งอยู่ด้านตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศเวียดนาม ประกอบด้วยหมู่เกาะหินปูนน้อยใหญ่ราว 3,000 เกาะ ในปี 1992 อ่าวฮาลองเริ่มเป็นที่กล่าวขวัญของชาวโลก จากภาพยนตร์เรื่องอินโดจีน นอกจากจะเป็นแหล่งการศึกษาธรณีวิทยาที่มีความงดงามแล้ว ยังเป็นสวรรค์ของนักเดินทางและนักท่องเที่ยวทางธรรมชาติ

หลวงพระบาง อัญมณีแห่งอุษาคเนย์ คือศูนย์กลางของอาณาจักรล้านช้างที่เต็มไปด้วยศิลปวัฒนธรรม เมืองเล็กๆแห่งนี้จึงเล่าขานไขกันปากต่อปากว่า รายล้อมด้วยเสน่ห์แห่งความประณีตงดงาม สงบ และเป็นชาวพุทธที่ยึดมั่นในศาสนา ขนบธรรมเนียมประเพณีอย่างไม่เสื่อมคลาย สถานที่สำคัญที่นักท่องเที่ยวต้องแวะเยือน ได้แก่ วัดเชียงทอง หอพิพิธภัณฑ์ และพระธาตุพูสี อองรี มูโอต์ นักสำรวจชาวฝรั่งเศสที่ค้นพบนครวัด เดินทางมาถึงหลวงพระบาง และสิ้นชีวิตที่ริมน้ำคาน ลาวเพิ่งเปิดให้นักท่องเที่ยวเข้ามาในเมืองหลวงพระบางได้เมื่อ ค.ศ.1991 จนถึง ค.ศ.2000 รัฐบาลประกาศให้เป็นปีทองเที่ยวหลวงพระบาง

นาข้าวขั้นบันได บันไดสู่สรวงสวรรค์ เป็นสมญาของการทำนาขั้นบันไดเกือบตลอดทิวเขาที่สูงชันซึ่งมีชื่อว่า คอร์ดิลเลอราส์ ทางด้านเหนือของเกาะลูซอน ประเทศฟิลิปปินส์ มีจังหวัดอิฟูกัล เป็นศูนย์กลางของนาขั้นบันได สืบสานวิถีการเกษตรมานานกว่า 2,000 ปี ด้วยการปลูกข้าวโดยอาศัยระบบชลประทานอย่างเรียบง่าย จากการผันน้ำในลำธารธรรมชาติสู่ร่องน้ำเล็กๆ ที่ขุดขึ้นอย่างง่ายๆ และยังคงสืบทอดมาถึงปัจจุบัน เป็นการสะท้อนถึงการให้เกียรติระหว่างมนุษย์กับธรรมชาติ โดยลูกชายคนโตของครอบครัวจะเป็นคนทำหน้าที่สืบสานการทำนา

เมื่อก้าวเข้าสู่ประชาคมเศรษฐกิจอาเซียนในปี 2015 ดินแดนที่ถูกขนานนามว่า อุษาคเนย์จะขยายตัวในด้านการท่องเที่ยวที่พร้อมจะเชื้อเชิญนักเดินทางจากทุกแห่งหนด้วยมิตรภาพและไมตรีจิต

คุณล่ะ...พร้อมหรือยัง