มะขามป้อม...สุดยอดสมุนไพรต้านหวัด

สมุนไพรเพื่อสุขภาพ

การเปลี่ยนแปลงของอากาศร้อนๆ เย็นๆ เป็นเหตุแห่งการเจ็บป่วยโดยเฉพาะหวัด ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของการติดเชื้อแบคทีเรีย และระบบภูมิคุ้มกันกำลังประสบปัญหา แต่ในทางการแพทย์แผนไทย โรคหวัดเกิดการกำเริบของอาโปธาตุ หรือธาตุน้ำที่เป็นพื้นฐาน คือ มีเสมหะมากหรือน้ำมูกใสๆไหลไม่หยุด โดยหากส่งผลต่อธาตุลม ทำให้มีอาการไอ คัดจมูก ปวดเมื่อยตัว เจ็บคอ ส่วนส่งผลต่อธาตุไฟ จะมีอาการไข้ คอแดง ตาแดง

การรักษาอาการหวัดทั่วไป คือ ให้ยามีฤทธิ์ต้านการกำเริบธาตุน้ำ ซึ่งเป็นยาที่มีฤทธิ์ทั้งเผ็ดร้อน ขม หรือฝาด โดยสมุนไพรรสเผ็ดเป็นพวกขิง เพกา ยอ กระเทียม หอม ตระไคร้ กะเพรา อบเชย กานพลู พริกไทย สะระแหน่ มีคุณสมบัติในการเพิ่มธาตุไฟ ลดการกำเริบของธาตุน้ำ อีกทั้งยังมีฤทธิ์ในการขับเหงื่อ ขับเสมหะ ขับปัสสาวะ ส่วนสมุนไพรที่มีรสขมใช้ต้านหวัด เช่น ฟ้าทะลายโจร ดีบัว สะเดา และสมุนไพรที่มีรสฝาด ได้แก่ มะขามป้อม

มะขามป้อม กันโตด กำทวด หรือ มั่งลู่ สันยาส่า...อยู่ในวงศ์ EUPHORBIACEAE มีวิตามินซีสูงและมีคุณค่าทางสมุนไพร เป็นไม้ยืนต้นขนาดเล็ก-กลาง สูง 8-12 เมตร ลำต้นมักคดงอ เปลือกนอกสีน้ำตาลอมเทา ผิวเรียบหรือค่อนข้างเรียบ เปลือกในสีชมพูสด ใบเดี่ยวลักษณะคล้ายใบมะขาม รูปของใบขนานเรียงสลับ มีความกว้าง 0.25-0.5 เซนติเมตร ความยาวประมาณ 0.8-12 เซนติเมตร สีเขียวอ่อนเรียงชิดกัน ใบสั้นเส้นแขนงไม่ชัดเจน

มะขามป้อมเป็นสมุนไพรชนิดหนึ่ง เหมาะแก่ผู้เป็นหวัดมากที่สุด เนื่องจากมะขามป้อมมีทั้งรสฝาด รสขม เปรี้ยว หวาน และเผ็ด จึงจัดการกับความแปรปรวนของธาตุต่างๆ ที่เกิดขึ้นจากหวัดได้เป็นอย่างดี การศึกษาวิจัยโดยใช้สารสกัดมะขามป้อมพบว่า มะขามป้อมมีฤทธิ์ต้านไวรัส โดยให้ผลทำลายฤทธิ์เชื้อไวรัสไข้หวัดใหญ่ เนื่องมาจากกรด tannic และ digallic ที่มีอยู่ในมะขามป้อมเป็นจำนวนมาก นอกจากนี้ยังมีฤทธิ์ต้านการอักเสบ จากการศึกษาพบว่า ผู้ใหญ่ทั้งหญิงและชาย ที่รับประทานผลมะขามป้อมในขนาดต่างๆกัน สามารถลดอาการอักเสบได้ ด้วยการติดเชื้อไวรัสหวัดและหวัดใหญ่นั้น ทำให้เกิดการอักเสบของเยื่อบุทางเดินหายใจ เกิดอาการแน่นจมูก และอาการเจ็บคอตามมา การที่มะขามป้อมมีคุณสมบัติลดการอักเสบนั้น ก็เป็นการลดความรุนแรงของโรคได้อีกทางหนึ่ง

ฤทธิ์บรรเทาอาการไอของมะขามป้อม มีการศึกษาทั้งในสัตว์ทดลอง (แมว) และในคนพบว่า มะขามป้อมมีประสิทธิภาพในการลดอาการไอ ทั้งในเรื่องความถี่ของการไอ ความลำบากในการไอ ลดการเกร็งตัวของหลอดลม และเพิ่มการขับเสมหะ ซึ่งเป็นที่รู้กันโดยทั่วไปในหมู่ชาวบ้านว่า ผลมะขามป้อมช่วยในการบำรุงเสียง แก้ไอ ขับเสมหะ แก้กระหายน้ำ และแก้คอแห้งได้เป็นอย่างดี สำหรับฤทธิ์ต้านหวัดของมะขามป้อมนั้น มาจากในผลมะขามป้อมมีวิตามินซี และโพลีฟีนอลสูงมาก ทำให้มะขามป้อมมีคุณสมบัติทางยามากมาย วิตามินซีจากมะขามป้อมมีประสิทธิภาพสูงกว่าวิตามินซีสังเคราะห์ประมาณ 12 เท่า วิตามินซีสามารถทำหน้าที่จับอนุมูลอิสระในเซลล์ ป้องกันเซลล์จากการถูกอนุมูลอิสระทำลาย เพิ่มภูมิคุ้มกันหรือป้องกันการเป็นหวัด ส่วนสารพวกโพลีฟีนอลนั้น ออกฤทธิ์คล้ายกับวิตามินซี แต่มีความคงตัวสูง จึงสามารถเก็บมะขามป้อม ที่ออกผลกันปีละครั้ง มาตากแห้งเก็บไว้กินไว้ใช้

วิธีรับประทานมะขามป้อม

  1. กินลูกสด...ควรกินมะขามป้อมสดวันละ 1 ลูกทุกวัน หรือเอามะขามป้อมมาล้างให้สะอาด ผ่าเอาเม็ดออกใส่ครกตำให้ละเอียด โดยเติมเกลือลงไปนิดหน่อย แล้วนำน้ำผึ้งมาใส่ให้ชุ่ม ทำเป็นตัวยาแก้หวัดได้อย่างดี
  2. กินลูกแห้ง...เมื่อไม่มีมะขามป้อมลูกสดๆ ก็สามารถใช้ลูกแห้งแทนกันได้ โดยการนำมาแช่น้ำครั้งละ 1-2 ลูก ต่อปริมาณน้ำสัก 1 แก้ว แช่น้ำพักทิ้งเอาไว้ตลอดคืน เมื่อตื่นเช้าให้รับประทานทั้งน้ำทั้งเนื้อตอนท้องว่าง
  3. ปั้นเป็นลูกกลอน...โดยนำลูกมะขามป้อมมาต้มสัก 100 ลูก พอสุกจึงแกะเอาเม็ดออกไป แล้วนำมาตำให้ละเอียด ตากแดดให้แห้ง นำมาผสมน้ำผึ้ง ปั้นเป็นลูกกลอน ควรรับประทานวันละ 2 ครั้งครั้งละ 3 เม็ด
  4. ต้มดื่มต่างน้ำ...ใช้มะขามป้อมสดหรือแห้ง 5-6 ลูก ต้มกับน้ำ 5 แก้วให้เดือด เสร็จแล้วยกลงพอให้น้ำอุ่น นำมาดื่มต่างน้ำได้ทั้งวัน
  5. เป็นยาอมสมุนไพร...โดยเอามะขามป้อมมากวนกับเหง้าขมิ้นชัน
  6. การรับประทานมะขามป้อมตามวิธีข้างต้น นำมาใช้ในการดูแลสุขภาพโดยรวมได้ ซึ่งใช้ป้องกันรักษาอาการที่เกิดจากหวัด ร่วมกับการดูแลสุขภาพแบบองค์รวม ทั้งการรับประทานอาหารที่ย่อยง่าย อย่างเช่น ข้าวต้ม ซุปไก่ ซุปหัวหอม ผักต้ม พร้อมกับดื่มน้ำอุ่นๆโดยเฉพาะดื่มน้ำสมุนไพร ที่สำคัญควรงดการดื่มน้ำเย็น งดอาหารที่จะไปเพิ่มเสมหะ เช่น นมหรือผลิตภัณฑ์จากนม ไข่ เนื้อ ถั่ว อาหารมัน น้ำตาล นอกจากนั้นการดื่มน้ำมะนาว น้ำขิง หรือน้ำผึ้งผสมน้ำอุ่นๆ ที่เป็นตำรับยาพื้นๆแต่ช่วยอาการหวัดได้ดี รวมถึงการออกไปสัมผัสกับแสงแดดบ้าง ทำให้ร่างกายอบอุ่นอยู่เสมอ ก็มีความจำเป็นอย่างมากเช่นกัน

หากท่านใดมีความสนใจ เชิญเข้าเยี่ยมชมที่ ศูนย์การเรียนรู้การดูแลสุขภาพภาคประชาชน ด้านการแพทย์แผนไทยอภัยภูเบศร ได้ทุกวันเสาร์-อาทิตย์ และวันหยุดนักขัตฤกษ์ หรือติดต่อสอบถามข้อมูลเพิ่มเติม เรื่องของสมุนไพรและการแพทย์แผนไทย ณ มูลนิธิเจ้าพระยาอภัยภูเบศร โทรศัพท์ 0-3721-1289 ได้เลยค่ะ