190 ปี เมืองผู้กล้าเจ้าพ่อพญาแล

ชมเดือนเคียงดาวที่ "มอหินขาว" ภูแลนคา จ.ชัยภูมิ
ที่นี่..รายการตะวันหรรษา

แดนดินถิ่นอีสาน (ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ) ของประเทศไทย มีเรื่องเล่าขานกันมากมายทั้งจากบรรพบุรุษ และเรื่องจริงที่อิงประวัติศาสตร์ จนเป็นตำนานให้ลูกหลานได้กล่าวถึง ดังเช่น พระยาภักดีชุมพล (แล) หรือ "เจ้าพ่อพญาแล" เจ้าเมืองชัยภูมิคนแรก เพื่อให้อนุชนคนรุ่นหลังได้ยึดมั่นเป็นแบบอย่างในความซื่อสัตย์ และจงรักภักดีต่อแผ่นดินไทย

จังหวัดชัยภูมิ อยู่บนสันขอบที่ราบสูงอีสาน เป็นดินแดนแห่งทุ่งดอกกระเจียวแสนงาม และน้ำตกที่เย็นชุ่มฉ่ำ ต้นกำเนิดแม่น้ำชี แหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติในอุทยานแห่งชาติ และเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า มีเทือกเขาสำคัญ คือภูพังเหย ภูแลนคา ภูพญาฝ่อ และมอหินขาว ที่นักท่องเที่ยวเรียกว่า "สโตนเฮ้นท์เมืองไทย" (Stone Henge of Thailand)

ดิฉันได้รับเชิญจากการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย สำนักงานนครราชสีมา (ดูแลพื้นที่นครราชสีมา และชัยภูมิ) โปรแกรม "ท่องโคราชครื้นเครง เที่ยวบรรเลงทั่วชัยภูมิ" 2 วัน 1 คืน เพื่อเยี่ยมชมแหล่งท่องเที่ยวในพื้นที่ ร่วมงานแถลงข่าว เจ้าพ่อพญาแล และงานกาชาดจังหวัดชัยภูมิ ปี 2556 กับงานเทศกาลดอกไม้บานชูช่อมอหินขาว และพิธีเปิดสวนดอกไม้ The bloom by ทีวีพูล

การเดินทางใช้เส้นทางหลวงหมายเลข 1 (ถนนพหลโยธิน) ถึงสระบุรี เลี้ยวขวาเข้าทางหลวงหมายเลข 2 (ถนนมิตรภาพ) ผ่านมวกเหล็ก ปากช่อง ถึงลำตะคอง ทางแยกสีคิ้วเลี้ยวซ้ายเข้าสู่ทางหลวงหมายเลข 201 ผ่าน อ.ด่านขุนทด และ อ.จตุรัส เข้าสู่ตัวเมืองชัยภูมิ ระยะทาง 330 กิโลเมตร

ผ่านกำแพงจะเห็นศาลหลังเล็ก ใกล้ต้นมะขามริมหนองปลาเฒ่า มีผ้าหลากสีผูกไว้ เชื่อว่าเป็นสถานที่ที่เจ้าอนุวงศ์ เวียงจันทน์ ประหาร ขุนภักดีชุมพล (แล) เจ้าเมืองชัยภูมิ เข้าสักการะรูปหล่อเหมือนพระยาภักดีชุมพล (แล) ที่ศาลเจ้าพ่อพญาแล ที่นี่จะมีงานสักการะเจ้าพ่อ และรำผีฟ้า ทุกปี

ชมปรางค์กู่ ปราสาทขอมโบราณ กรมศิลปากรให้ข้อมูลไว้ว่า ก่อด้วยศิลาแลงและหินทราย หันหน้าไปทางทิศตะวันออก มีอายุราวพุทธศตวรรษที่ 18 ประกอบด้วย ปราสาทประธาน บรรณาลัย (วิหาร) กำแพงแก้ว กำแพงล้อมปราสาท ประตูซุ้ม และสระน้ำ

อโรคยาศาล (สถานพยาบาล) แห่งนี้ เป็น 1 ใน 102 แห่งที่สร้างขึ้นทั่วราชอาณาจักรขอมโบราณ เพื่อรักษาผู้ป่วยตามพระราชดำริของ พระเจ้าชัยวรมันที่ 7 (พ.ศ.1725-1761) มีภาพสลัก พระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวรสี่กร ที่หน้ามุขด้านทิศตะวันออกของปราสาทประธาน และทับหลังมุขด้านเหนือของปราสาทประธาน สันนิษฐานว่าเป็นภาพ นางปรามีตา เทพีแห่งปัญญา ฯลฯ

เข้าที่พักโรงแรมเลิศนิมิต และร่วมงานแถลงข่าว การจัดงานเจ้าพ่อพญาแล และงานกาชาดจังหวัดชัยภูมิ ประจำปี 2556 (12-20 มกราคม) ณ ลานอนุสาวรีย์พระยาภักดีชุมพล (แล) และสนามหน้าศาลากลางจังหวัดชัยภูมิ โดย ททท. นครราชสีมา ให้การสนับสนุนด้านการประชาสัมพันธ์ อาทิ จัดทำโปสเตอร์ จดหมายข่าว จดหมายอิเล็กทรอนิกส์ เว็บไซต์ ฯลฯ

พรศักดิ์ เจียรณัย ผู้ว่าราชการจังหวัดชัยภูมิ กล่าวว่า การจัดงานมีขึ้นเพื่อรำลึกถึงคุณงามความดีของพระยาภักดีชุมพล (แล) ผู้ยอมสละชีวิตของตนเพื่อปกป้องรักษาเมืองไว้ ด้วยสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณ และจงรักภักดี ไม่ยอมเป็นเมืองขึ้นต่อข้าศึก เชื่อว่าบารมีของท่านจะปกปักษ์รักษาลูกหลานชาวชัยภูมิ และผู้คนที่มาสักการะ ให้ประสบความสำเร็จตามความปรารถนา

"ปีนี้เป็นการครบรอบ 190 ปี ที่เจ้าพ่อพญาแลได้มาตั้งถิ่นฐานที่บ้านหลวง (จังหวัดชัยภูมิในปัจจุบัน) เมื่อ พ.ศ.2356 จึงได้จัดงาน รำลึก 190 ปี ผู้ภักดีต่อแผ่นดิน เพื่อให้อนุชนรุ่นหลังได้ยึดเป็นแบบอย่างในความซื่อสัตย์ และจงรักภักดีต่อแผ่นดิน มีพิธีบวงสรวง พิธีถวายช้างให้เป็นบริวารเจ้าพ่อ การแห่ขบวนศิลปวัฒนธรรมยิ่งใหญ่ตระการตา การออกร้านของเหล่ากาชาดจังหวัดชัยภูมิ"

ที่มาของพิธีการถวายช้างแด่เจ้าพ่อ เชื่อว่า "พญาแล" ใช้ช้างเป็นพาหนะในการออกทำศึกปกป้องบ้านเมือง มีค่ายจับช้างมาเลี้ยงดู ฝึกสอน คัดเลือกช้างเพื่อใช้งาน และทำศึกสงคราม เรียกว่า ค่ายกองช้าง จึงน้อมถวายสักการะช้างให้เป็นบริวารเจ้าพ่อในทุกปี และเป็นการอนุรักษ์วัฒนธรรมประเพณีที่เกี่ยวข้องกับช้าง ซึ่งในอดีตเคยมีโขลงช้างป่ามากมาย ในตำนานเจ้าพ่อพญาแลบันทึกไว้ว่า ช้างเผือกเชือกแรกประจำราชวงศ์จักรี ถูกพบที่ป่าภูเขียว เมืองชัยภูมิ

พัฒน์มาศ วงศ์พัฒนศิริ ผอ. ภูมิภาคภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ททท. กล่าวถึงนโยบายของ ททท. ดำเนินการส่งเสริมสินค้า และกิจกรรมการท่องเที่ยวเชื่อมโยงอันหลากหลายในทุกรูปแบบ กับทุกกลุ่มนักท่องเที่ยว โดยร่วมกับองค์กรภาครัฐและภาคเอกชนในท้องถิ่น ที่ให้ความสำคัญกับการท่องเที่ยว เที่ยวหัวใจใหม่ เมืองไทยยั่งยืน โดยกำหนดพื้นที่ภาคอีสานเป็นแหล่งเรียนรู้อู่อารยะธรรม

"งานเจ้าพ่อพญาแลฯ ถือเป็นกิจกรรมความภาคภูมิใจของชาวชัยภูมิที่แสดงออกมาให้ทุกสายตาที่จับจ้อง และสะท้อนมุมมองความเป็นเมืองผู้กล้าพญาแล มีแหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติ และธรณีวิทยาที่มีเอกลักษณ์โดดเด่น เช่น ป่าหินงาม ลานหินล้านปี มอหินขาว มหัศจรรย์แท่งหินทรายสีขาว ขนาด 15-20 คนโอบ 5 แท่ง ที่ตั้งตระหง่านอยู่บนยอดเขา"

จังหวัดชัยภูมิ มีอุทยานแห่งชาติ 4 แห่ง (ป่าหินงาม อ.เทพสถิต ไทรทอง อ.หนองบัวระเหว ตาดโตน และภูแลนคา อ.เมืองชัยภูมิ) และ 2 เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า (ผาผึ้ง และภูเขียว) จึงเหมาะแก่นักท่องเที่ยวที่ชื่นชอบในเรื่องของการศึกษาธรรมชาติเป็นอย่างยิ่ง

ด้านการประชาสัมพันธ์ การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย ได้ประสานงานกับอนุสาร อสท. และสื่อมวลชนทุกแขนง (โทรทัศน์และวิทยุ หนังสือพิมพ์ นิตยสาร เว็บไซต์) ให้ร่วมกันเผยแพร่ข่าวสารของจังหวัด และนำคณะสื่อมวลชนจากส่วนกลางเข้ามาทำข่าวในแหล่งท่องเที่ยว

สุหฤทธิ์ ชาญวงนังกูร ผอ. ททท. นครราชสีมา กล่าวว่า จังหวัดชัยภูมิมีความหลากหลาย พร้อมรองรับนักท่องเที่ยวได้ทุกฤดูกาลตลอดปี ความเป็นที่สุดของเทศกาลงานประเพณีที่ยิ่งใหญ่ และกิจกรรมต่างๆ ส่งผลให้จำนวนนักท่องเที่ยวเพิ่มขึ้นทุกปี คาดว่าการจัดงานครั้งนี้จะมีรายได้จากการเดินทางมาท่องเที่ยวในจังหวัดชัยภูมิ และเมืองโคราช รวมแล้วไม่น้อยกว่า 50 ล้านบาท

อนุสาวรีย์พระยาภักดีชุมพล (แล) ตั้งอยู่กลางวงเวียนศูนย์ราชการ ชาวชัยภูมิร่วมกันสร้างขึ้น เพื่อเป็นอนุสรณ์แด่เจ้าเมืองคนแรก จัดงานเฉลิมฉลองทุกปี และเรียกท่านว่า "เจ้าพ่อพญาแล"

มีบันทึกไว้ว่า "ท้าวแล" เคยเป็นข้าราชสำนักเจ้าอนุวงศ์เวียงจันทน์ (พ.ศ.2360) ได้อพยพครอบครัวและบริวารข้ามลำน้ำโขงมาตั้งบ้านเรือน ที่บ้านน้ำขุ่น (อำเภอสูงเนิน จังหวัดนครราชสีมา) แล้วย้ายมาอยู่ที่บ้านโนนน้ำอ้อม (บ้านชีลอง อำเภอเมืองชัยภูมิ) ห่างจากตัวเมืองชัยภูมิ 6 กิโลเมตร

ด้วยความอุตสาหะและความเป็นผู้นำ ท้าวแล ได้รับการยกย่องให้เป็นหัวหน้า รวบรวมผู้คนมาตั้งบ้านเรือน รวม 12 หมู่บ้าน และเก็บส่วย (ผ้าขาว) ไปบรรณาการแก่เจ้าอนุวงศ์ เวียงจันทน์

ต่อมาย้ายมาตั้งหมู่บ้านแห่งใหม่ เรียกว่า บ้านหลวง (อยู่ระหว่างบ้านหนองหลอด กับบ้านหนองปลาเฒ่า ในปัจจุบัน) มีชาวบ้านไปพบบ่อทองคำ บริเวณเชิงเขาภูขี้เถ้า ทางตะวันออกของภูเขาพญาฝ่อ ที่ลำห้วยซาด จึงได้เกณฑ์ผู้คนไปช่วยกันขุดหาทองคำ เมื่อได้มาแล้ว เห็นว่าควรนำไปถวายแด่พระมหากษัตริย์แห่งสยาม หัวเมืองที่อยู่ใกล้กันต่างก็อยู่ภายใต้การดูแลของเมืองนครราชสีมา และขึ้นตรงต่อกรุงเทพฯ ซึ่งในขณะนั้น เวียงจันทน์ก็เป็นประเทศราชของสยามด้วย

ท้าวแลจึงติดต่อเจ้าเมืองนครราชสีมา และอาสาเก็บส่วย นำไปทูลเกล้าฯถวาย รัชกาลที่ 3 ความดีความชอบในครั้งนี้ จึงโปรดเกล้าฯ ยกบ้านหลวง เป็น "เมืองชัยภูมิ" แต่งตั้ง ขุนภักดีชุมพล (แล) เป็นเจ้าเมืองคนแรก

พ.ศ.2369 เจ้าอนุวงศ์เวียงจันทน์ ก่อกบฏยกกองทัพเข้ามายึดเมืองนครราชสีมา ขุนภักดีชุมพล (แล) พร้อมเจ้าเมืองใกล้เคียง ได้ยกกองทัพไปสมทบกับคุณหญิงโม ตีกระหนาบจนกองทัพเวียงจันทน์แตกพ่ายไป เจ้าอนุวงศ์กวาดต้อนผู้คนจากนครราชสีมาและหัวเมืองรายทางผ่านมาที่เมืองชัยภูมิ และพยายามเกลี้ยกล่อมให้เข้าร่วม แต่ท่านไม่ยอม จึงถูกจับไปประหารที่บริเวณใต้ต้นมะขาม ริมหนองปลาเฒ่า ด้วยคุณงามความดี จึงได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็น พระยาภักดีชุมพล (แล)

ผ้าไหมทอมือ ที่บ้านเขว้า เป็นสินค้าพื้นเมือง และของที่ระลึกที่นักท่องเที่ยวนิยมซื้อหากลับไปเป็นของฝาก เนื้อนุ่มเนียน และมันวาว ได้รับการถ่ายทอดมาจากบรรพบุรุษที่มีความเชื่อว่า ผู้หญิงทอผ้าขึ้นมาเพื่อมอบให้ชายคนรักและคนในครอบครัว เส้นไหมทุกเส้นจึงเกิดขึ้นด้วยหัวใจที่มุ่งมั่นและปรารถนาดี เป็นความรักผ่านผืนผ้าอันงดงาม

วันรุ่งขึ้นไป งานแถลงข่าวดอกไม้บานชูช่อที่ "มอหินขาว" โดย มนตรี ชาลีเครือ นายก อบจ.ชัยภูมิ พัฒน์มาศ วงศ์พัฒนศิริ ผอ. ภูมิภาคภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ททท. และคณะผู้จัดงาน ร่วมกันให้ข้อมูลกิจกรรม และแหล่งท่องเที่ยวกับสื่อมวลชน

คุณพัฒน์มาศ กล่าวว่า ททท. ได้สนับสนุนให้ "มอหินขาว" เป็นแหล่งท่องเที่ยวที่มีเอกลักษณ์โดดเด่น ผ่านโฆษณา 12 เดือน 7 ดาว 9 ตะวัน ได้คุณเบิร์ด-ธงไชย แมคอินไตย์ มาเป็นนายแบบ โด่งดังเป็นที่รู้จักทั้งในประเทศและต่างประเทศ จนเกิดกระแสการเดินทางท่องเที่ยว "ตามรอยพี่เบิร์ด" มานอนดูเดือนเคียงดาว ที่มอหินขาวของนักท่องเที่ยวเป็นจำนวนมาก และได้รับความนิยมอย่างต่อเนื่องจนถึงปัจจุบัน

"มอหินขาว" อยู่ที่บ้านวังคำแคน ตำบลท่าหินโงน ห่างจากตัวเมืองชัยภูมิไปทางทิศเหนือ ประมาณ 40 กิโลเมตร ในพื้นของเขตป่าสงวนแห่งชาติ ป่าภูแลนคา เป็นเนินเขาที่มีหินทรายสีขาว ขนาดมหึมา 5 แท่ง ตั้งตระหง่านโพล่พ้นต้นหญ้า ยามที่ต้องกับแสงแดดในเวลากลางวัน หรือหลังฝนตกไม่นาน จะมองเห็นก้อนหินเป็นสีขาวเด่นชัด จากระยะไกลเป็นที่สะดุดตาแก่ผู้พบเห็น

ด้านกายภาพของพื้นที่ประกอบด้วยกลุ่มหินแบบเสาหิน แท่นหิน และลานหิน มีรูปร่าง และลักษณะแตกต่างกันไป ตามจินตนาการของผู้พบเห็น เป็นก้อนหินใหญ่แปลกตา หาดูยาก รูปร่างคล้ายเห็ด เรือ ช้าง เต่า เจดีย์ กระจายอยู่บนเนินเขาสูง เป็นจุดชมวิวที่สวยงามแห่งหนึ่งของจังหวัดชัยภูมิ

ชาวบ้านในพื้นที่เชื่อว่า กลุ่มหินมอหินขาว เป็นเมืองนครกลางหาวในสมัยโบราณ เสาหิน 5 ต้น คือ สัญลักษณ์ของประตูเมือง โดยเสาหินแต่ละต้น จะมีชื่อกำกับอยู่ตามความเชื่อถือศรัทธา

เสาหินต้นที่ 1 ชื่อ "ขุนศรีวิชัย" เชื่อว่า ถ้าได้กราบไหว้จะได้รับพร ในการเอาชัยชนะมาสู่ตน เสาหินต้นที่ 2 ชื่อ "หลวงปู่ฤๅษี" เชื่อว่าจะได้รับพร ด้านโชคลาภ และความเจ็บป่วยจะหายไป เสาหินต้นที่ 3 ชื่อ "หลวงสมชาย" เชื่อว่าจะได้รับพร ด้านความมีสง่าราศี เสาหินต้นที่ 4 ชื่อ "หลวงจันทร์" เชื่อว่าจะได้รับพร ด้านยศบรรดาศักดิ์ และเสาหินต้นที่ 5 ชื่อ "หมื่นสิงขร" เชื่อว่าจะได้รับพร ทางตำแหน่งความก้าวหน้าในหน้าที่การงาน

รับประทานอาหารกลางวัน และสับปะรดพญาแลกันแล้ว ออกเดินทางมาที่อำเภอปากช่อง จังหวัดนครราชสีมา ร่วมพิธีเปิดแหล่งท่องเที่ยวแห่งใหม่ คือ สวนดอกไม้ The Bloom by ทีวีพูล จัดแสดงดอกไม้เมืองหนาวนานาสายพันธุ์ ไม้ดอก และไม้ประดับที่มีความหลากหลายของสีสัน ราวกับเป็นทุ่งดอกไม้ เช่น ดอกฟอร์เก็ตมีนอต ดอกเดซี่ กาซาเนีย ดอกแววมยุราฯ บนเนื้อที่ 100 ไร่

พันธุ์ทิพา ศกุณต์ไชย (ติ๋ม ทีวีพูล) บอกไว้ว่า ที่แห่งนี้เป็นสถานที่ที่โลกของความบันเทิง และโลกความงามของหมู่มวลดอกไม้ จะเดินทางมาพบกัน เป็นแหล่งท่องเที่ยวทางเลือกใหม่ที่ไม่ไกลจากกรุงเทพฯ และน่าจะเป็นที่ชื่นชอบถูกใจสำหรับผู้ที่ชอบถ่ายภาพ และแบ่งปันภาพประทับใจไว้ในเฟซบุ๊ค หรืออินสตาร์แกรม ซึ่งเป็นตรงกับไลฟ์สไตล์ของนักท่องเที่ยวที่ต้องการมาพักผ่อนในช่วงวันหยุดสุดสัปดาห์

ดิฉันเชื่อว่า กิจกรรมที่หลากหลาย และแหล่งท่องเที่ยวของ "เมืองผู้กล้าพญาแล" กำลังเติบโตอย่างมั่นคง และพร้อมต้อนรับการมาเยือนของนักท่องเที่ยว ด้วยการมอบประสบการณ์ "กอดชัยภูมิด้วยหัวใจใหม่ เมืองไทยยั่งยืน" แล้วนะคะ