มรดกโลกทุ่งใหญ่นเรศวร-ห้วยขาแข้ง แหล่งเรียนรู้คู่อนุรักษ์

สกู๊ปพิเศษ

เมื่อเร็วๆนี้ บริษัท ปตท.สำรวจและผลิตปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน) หรือ ปตท.สผ. ร่วมกับกรมอุทยานแห่งชาติสัตว์ป่าและพันธุ์พืช และเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง-ทุ่งใหญ่นเรศวร จัดกิจกรรมในโครงการ “รวมใจภักดิ์ รักษ์มรดกไทย มรดกโลก” เพื่อร่วมเทิดพระเกียรติเนื่องในวโรกาสที่ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงเจริญพระชนมพรรษา 84 พรรษา และเทิดพระเกียรติในฐานะ “พระบิดาแห่งการอนุรักษ์มรดกไทย” อีกทั้งส่งเสริมให้คนไทยได้ตระหนักในคุณค่า และร่วมอนุรักษ์มรดกโลกทางธรรมชาติ

งานร่วมเทิดพระเกียรติฯ และเปิดแหล่งการเรียนรู้ทางธรรมชาติ ได้จัดกิจกรรมขึ้น ณ อาคารนิทรรศการมรดกโลก ทุ่งใหญ่นเรศวร-ห้วยขาแข้ง ภายในบริเวณเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง-ทุ่งใหญ่นเรศวร จังหวัดอุทัยธานี โดยมีผู้ช่วยรัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม พิทยา พุกกะมาน เป็นประธานในพิธี พร้อมด้วยประธานเจ้าหน้าที่บริหารและกรรมการผู้จัดการใหญ่ บริษัท ปตท.สำรวจและผลิตปิโตรเลียม อนนต์ สิริแสงทักษิณ รองอธิบดีกรมอุทยานแห่งชาติสัตว์ป่าและพันธุ์พืช ธีรภัทร ประยูรสิทธิ และรองผู้ราชการจังหวัดอุทัยธานี บุญเลิศ พรหมจิรโชติ ให้เกียรติร่วมงานด้วย

ผืนป่า “ทุ่งใหญ่นเรศวร-ห้วยขาแข้ง” นับเป็นผืนป่าอนุรักษ์ ที่มีพื้นที่ขนาดใหญ่ที่สุดในประเทศไทย และใหญ่ที่สุดในบรรดาผืนป่าของภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยมีเนื้อที่ 6,427.5 ตารางกิโลเมตร ครอบคลุมพื้นที่ 3 จังหวัด คือ จังหวัดอุทัยธานี จังหวัดตาก และจังหวัดกาญจนบุรี เป็นผืนป่าที่มีความหลากหลายของประเภทป่า ชนิดพันธุ์พืช พันธุ์สัตว์ป่าที่หายาก และสัตว์ป่าที่เสี่ยงต่อการสูญพันธุ์ เช่น ช้าง กระทิง วัวแดง ควายป่า เสือโคร่ง นกยูง และนกเงือกคอแดง นอกจากนั้นยังเป็นแหล่งต้นน้ำแม่กลอง แม่น้ำสะแกกรัง หรือเป็นแหล่งศึกษาวิจัย และแหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติที่สวยงามของประเทศ

องค์การศึกษาวิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ หรือ UNESCO ว่าด้วยอนุสัญญาการคุ้มครองมรดกทางวัฒนธรรมและธรรมชาติของโลก หรือ The World Heritage Convention ได้ประกาศให้ผืนป่าทุ่งใหญ่นเรศวร-ห้วยขาแข้ง เป็นมรดกทางธรรมชาติของโลก เมื่อเดือนธันวาคม พ.ศ. 2534 ตามข้อกำหนดของ UNESCO ที่ว่า พื้นที่ที่มีปรากฏการณ์ธรรมชาติ อันเป็นที่สุดและความสวยงามพิเศษสุด เป็นพื้นที่อันโดดเด่นของระบบนิเวศ ของกระบวนการทางชีวภาพ ในวิวัฒนาการของสิ่งมีชีวิตและสัตว์ในระบบนิเวศบนบก และเป็นถิ่นอาศัยทางธรรมชาติอันสำคัญ ต่อการอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพ รวมถึงสิ่งมีชีวิตที่ใกล้สูญพันธุ์ ที่มีคุณค่าทางวิทยาศาสตร์และการอนุรักษ์ในระดับสากล

ด้วยตระหนักในคุณค่าและความสำคัญในระดับโลก ของผืนป่าทุ่งใหญ่นเรศวร-ห้วยขาแข้ง กรมอุทยานแห่งชาติสัตว์ป่าและพันธุ์พืช จึงได้ร่วมกับ บริษัท ปตท.สำรวจและผลิตปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน) ดำเนินกิจกรรมส่งเสริมการอนุรักษ์ผืนป่ามรดกโลกในหลายด้าน ได้แก่ การพัฒนาเครือข่ายชุมชนคนรักษ์มรดกโลก การศึกษาวิจัยเสือโคร่งและนกเงือก การพัฒนาระบบลาดตระเวนในการป้องกันการบุกรุกพื้นที่ และการพัฒนาระบบสื่อความหมายธรรมชาติ ในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง เขตรักษาพันธุสัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวรด้านตะวันตก และเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวรด้านตะวันออก

หนึ่งในแผนงานหลักสำคัญข้างต้น คือ โครงการพัฒนาระบบสื่อความหมายธรรมชาติ ในผืนป่ามรดกโลกทุ่งใหญ่นเรศวร-ห้วยขาแข้ง ซึ่งกรมอุทยานแห่งชาติสัตว์ป่าและพันธุ์พืช และปตท.สำรวจและผลิตปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน) ร่วมกันดำเนินการปรับปรุงและพัฒนาระบบสื่อความหมายธรรมชาติ เพื่อให้เป็นเครื่องมือในการเผยแพร่คุณค่า และความสำคัญของผืนป่ามรดกโลก ให้แก่บรรดานักท่องเที่ยว นักเรียน นักศึกษา และประชาชนทั่วไป ทำให้มีความรู้ความเข้าใจ และตระหนักในคุณค่าความสำคัญ ทั้งมีส่วนร่วมในการอนุรักษ์ผืนป่ามรดกโลก ให้คงอยู่เป็นมรดกไทยและมรดกโลกสืบต่อไป

รองอธิบดีกรมอุทยานแห่งชาติสัตว์ป่าและพันธุ์พืช ธีรภัทร ประยูรสิทธิ กล่าวในการเสวนาหัวข้อ “มรดกโลกทุ่งใหญ่นเรศวร-ห้วยขาแข้ง แหล่งเรียนรู้คู่อนุรักษ์” ว่า “ภาพรวมของผืนป่าในประเทศไทย มีพื้นที่เหลืออยู่ประมาณ 30 เปอร์เซ็นต์ โดยเนื้อที่ประมาณ 20 เปอร์เซ็นต์ ทางกรมอุทยานแห่งชาติสัตว์ป่าและพันธุ์พืช ได้เข้าไปดูแลในรูปแบบอุทยานแห่งชาติ เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า และเขตห้ามล่าสัตว์ป่า ทางกรมอุทยานฯพยายามดูแลในกลุ่มป่าที่สำคัญๆ ด้วยการเฝ้าระวัง การดูแล และการอนุรักษ์ โดยเฉพาะที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง มีการศึกษาวิจัยด้านชีวภาพ และส่งเสริมในการเรียนรู้ ซึ่งได้ความร่วมมือจาก ปตท.สผ. ส่งผลให้เกิดการพัฒนาและปรับปรุง ระบบสื่อความหมายธรรมชาติ

...ภายนอกอาคารมรดกโลก ทุ่งใหญ่นเรศวร–ห้วยขาแข้ง มีการปรับปรุงป้ายสื่อความหมายธรรมชาติกลางแจ้ง เส้นทางเดินศึกษาธรรมชาติ นอกจากนี้ยังทำให้เกิดการพัฒนาเครือข่ายชุมชนคนรักษ์มรดกโลก การผลิตสื่อเผยแพร่ประชาสัมพันธ์คุณค่า และความสำคัญของผืนป่า การศึกษาวิจัยในการอนุรักษ์เสือโคร่ง รวมทั้งการพัฒนาระบบลาดตระเวน อันเป็นส่วนหนึ่งในการธำรงไว้ในความสำคัญของผืนป่า ที่ถือเป็นจุดเริ่มต้นให้เกิดการเรียนรู้ ในคุณค่าและการอนุรักษ์ผืนป่า ซึ่งนำไปสู่การมีส่วนร่วมของประชาชน ในการอนุรักษ์แหล่งมรดกของโลก ให้คงอยู่คู่ผืนแผ่นดินไทยอย่างยั่งยืน”

ประธานเจ้าหน้าที่บริหารและกรรมการผู้จัดการใหญ่ บริษัท ปตท.สำรวจและผลิตปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน) อนนต์ สิริแสงทักษิณ กล่าวว่า “ทาง ปตท.สผ. มุ่งหวังให้นิทรรศการในอาคารมรดกโลก ทุ่งใหญ่นเรศวร-ห้วยขาแข้ง เป็นตัวแทนแห่งความมุ่งมั่น ในการปลูกจิตสำนึกของคนไทย ให้เกิดความหวงแหนในทรัพยากรธรรมชาติ แล้วอยากให้คนไทยทุกคน ภูมิใจและร่วมอนุรักษ์มรดกโลกทางธรรมชาติของประเทศ เพื่อเป็นการสืบสานพระราชปณิธานขององค์ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ผู้ซึ่งเป็นดั่งพระบิดาของการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติในด้านต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นป่าไม้ น้ำ และผืนดิน เพื่อให้แหล่งทรัพยากรธรรมชาติและแหล่งมรดกโลก ให้ได้คงอยู่กับลูกหลานตราบนานเท่านาน

...การเปิดแหล่งเรียนรู้ทางธรรมชาติ มรดกโลกทุ่งใหญ่นเรศวร-ห้วยขาแข้ง เป็นหนึ่งในกิจกรรมของโครงการ ‘รวมใจภักดิ์ รักษ์มรดกไทย มรดกโลก’ ซึ่ง ปตท.สผ. ดำเนินกิจกรรมอย่างต่อเนื่องตั้งแต่ปีที่ผ่านมา เพื่อเทิดพระเกียรติ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ที่มีพระราชปณิธานด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ในวโรกาสที่ทรงพระชนมพรรษา 84 พรรษา โดยเปิดโอกาสให้ประชาชนทั่วไป ได้นำเสนอความคิดต่างๆ ในการอนุรักษ์ผืนป่าและโบราณสถาน ผ่านทาง www.facebook.com/pttepruamjaipak อีกด้วย”

หลังจากนั้นเป็นการเปิดนิทรรศการ ในอาคารนิทรรศการมรดกโลก ทุ่งใหญ่นเรศวร-ห้วยขาแข้ง จังหวัดอุทัยธานี โดยผู้ช่วยรัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม พิทยา พุกกะมาน กล่าวเปิดนิทรรศการ ว่า “ประเทศไทยของเรา เป็นประเทศที่อุดมสมบูรณ์ ด้วยทรัพยากรป่าไม้และสัตว์ป่า ที่มีคุณค่าและความสำคัญในด้านต่างๆ ในการจัดงาน ‘มรดกโลกทุ่งใหญ่นเรศวร-ห้วยขาแข้ง แหล่งเรียนรู้ คู่อนุรักษ์’ ในวันนี้ มาจากความมุ่งมั่น ความพยายาม ของกรมอุทยานแห่งชาติสัตว์ป่าและพันธุ์พืช ร่วมถึงบริษัท ปตท.สำรวจและผลิตปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน) ซึ่งเป็นการดำเนินงานอันทรงคุณค่า เพื่อให้คนไทยตระหนักในผืนป่ามรดกโลก พร้อมมีส่วนร่วมในการอนุรักษ์อย่างยั่งยืน นับว่า เป็นตัวอย่างที่ดีในการร่วมมือ ของภาครัฐและองค์กรภาคมหาชน ในการอนุรักษ์ผืนป่าเพื่อสังคมโดยรวม ขอเชิญชวนร่วมสืบสารพระราชปณิธานของ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ในการอนุรักษ์มรดกไทยมรดกโลก ด้วยการเรียนรู้ในคุณค่า ผ่านนิทรรศการในอาคารนิทรรศการมรดกโลก”

โดยส่วนจัดแสดงนิทรรศการมรดกโลก แบ่งออกเป็น 4 โซน คือ โซนที่ 1 : มหัศจรรย์มรดกโลก โซนที่ 2 : อาณาจักรยิ่งใหญ่แห่งสรรพชีวิต โซนที่ 3 : ป่ามรดกโลกจะยั่งยืน...หากเราช่วยดูแล และโซนที่ 4 : ร่วมเรียนรู้ สร้างจิตสำนึก อนุรักษ์ผืนป่ามรดกโลก ส่วนองค์ประกอบภายนอกอาคาร ได้แก่ ป้ายมรดกโลกทุ่งใหญ่นเรศวร-ห้วยขาแข้ง ระบบผลิตไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์ สนับสนุนให้มีการใช้พลังงานธรรมชาติ ด้วยการติดตั้งระบบผลิตไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์ขนาด 10 กิโลวัตต์ เพื่อรองรับการใช้งานในอาคารนิทรรศการฯ หรือการปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่ลาดตระเวน และจัดทำทางลาดบริเวณหลังอาคาร ให้ผู้พิการใช้รถเข็นชมนิทรรศการอีกด้วยครับ