"สุโขทัย" รุ่งอรุณแห่งความสุข

ในน้ำมีปลา ในนามีข้าว ทรัพย์ในดิน สินในน้ำ
ที่นี่รายการตะวันหรรษา

"สุโขทัย" เคยเป็นอาณาจักรที่รุ่งเรือง แม้วันเวลาผ่านไปกว่า 700 ปี ดินแดนแห่งอารยธรรมไทยยังคงปรากฏร่องรอยของความเจริญถึงขีดสูงสุดให้ได้พบ ไม่ว่าจะเป็นเศรษฐกิจ การค้า ศาสนา การเมืองการปกครอง สังคม วิถีชีวิตชุมชน งานศิลปะ วัฒนธรรม ประเพณี ที่มีเอกลักษณ์เฉพาะถิ่น

อุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย-ศรีสัชนาลัย-กำแพงเพชร และพื้นที่เชื่อมโยง ได้รับความเห็นชอบประกาศเป็นเขตพื้นที่พิเศษเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน ตามมติคณะรัฐมนตรี เมื่อวันที่ 26 เมษายน 2554 โดยมีเป้าหมายการพัฒนาการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน ส่งเสริมการอนุรักษ์ประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมทั้งภายในและนอกอุทยานฯ มีกิจกรรมการท่องเที่ยวที่หลากหลายและสอดคล้องกับการอนุรักษ์มรดกโลก

สถาบันพัฒนาวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (ISMED) ได้รับมอบหมายจาก องค์การบริหารการพัฒนาพื้นที่พิเศษเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน (องค์การมหาชน) หรือ อพท. ให้ดำเนินการศึกษาและเผยแพร่คุณค่าที่ได้จากการวิจัยและสังเคราะห์ฐานรากของแบรนด์เพื่อ การพัฒนาผลิตภัณฑ์ ภายใต้โครงการพัฒนาสินค้าที่เป็นเอกลักษณ์ของพื้นที่พิเศษฯ (ระยะที่ 1) จึงจัดกิจกรรมผู้สื่อข่าวสัญจร (PRESS TOUR) โปรแกรม 2 วัน 1 คืน เพื่อให้ได้ลงพื้นที่สัมผัสประสบการณ์จริง

เริ่มต้นด้วยการเหินฟ้าไปกับ สายบินบางกอกแอร์เวย์ส เที่ยวบินที่ PG 211 บินตรงจากสนามบินสุวรรณภูมิไปสนามบินสุโขทัย (07.00-08.15 น.) แล้วขึ้นรถตู้ ไปโรงแรมสุโขทัยเทรเชอร์ รีสอร์ทแอนด์สปา เพื่อร่วม "งานคุณค่าเมืองมรดกโลกที่ภาคภูมิใจ ทุนวัฒนธรรม ที่นำไปสู่มูลค่าจับต้องได้"

ชมการนำเสนอผลการดำเนินงานโครงการฯ ระยะที่ 1 ในรูปแบบของ "นิทรรศการ Now and Next ทุนวัฒนธรรมสู่การสร้างสรรค์" โดย รองศาสตราจารย์ปรีชา ปั้นกล่ำ คณะมัณฑนศิลป์ มหาวิทยาลัยศิลปากร เปิดเผยว่า เจดีย์ภาพลักษณ์อุทยานพื้นที่พิเศษฯ แสดงภูมิแห่งปัญญา ข้อมูลวิจัยและแบรนด์ ผลงานที่พัฒนาชิ้นงาน ใช้ไม้เนื้อแข็งประกอบขึ้นเป็นโครงการเจดีย์ จัดวางชิ้นงานตัวอย่างหรือโมเดล สูงประมาณ 3 เมตร เจ็ดชิ้น โดยนำแนวคิดมาจาก "วัดเจดีย์เจ็ดแถว"

การจำลอง ย่านการค้าตลาดนครชุม (กำแพงเพชร) นำขนมดอกดินและขนมแดกงา มาให้ชิมลิ้มลอง เรียนรู้การสานปลาตะเพียนใบลานกับ คุณยายเฉลา บุญกลิ่น มามอบโล่เกียรติยศผู้สืบสานวัฒนธรรมศิลปะการสานปลาตะเพียนใบลานจากผู้ว่าราชการจังหวัดสุโขทัย โดยการสนับสนุนของชมรมส่งเสริมการท่องเที่ยวโดยชุมชนเมืองเก่าสุโขทัย ร่วมกับ อพท.4 และจังหวัดสุโขทัย

งานเริ่มขึ้นเวลา 09.00 น. ถวัลย์ ชัยรัตน์ บมจ.อสมท. เป็นผู้ดำเนินรายการ สิทธิศักดิ์ ปฐมวารี ผู้จัดการพื้นที่พิเศษฯ อพท.4 กล่าวรายงานถึง ความสำคัญของแบรนด์ กับการพัฒนาจังหวัดและพื้นที่พิเศษฯ ว่าเป็นกลยุทธ์เชิงรุกที่มีประสิทธิภาพในการพัฒนาเศรษฐกิจ สังคม การท่องเที่ยว อันเป็นฐานรากและทุนสร้างสรรค์การพัฒนาที่ยั่งยืน และเป็นแผนที่นำทางได้อย่างมีทิศทางและเป็นเอกภาพ เป็นตัวแทนการสื่อสาร สร้างมูลค่าเพิ่มให้กับผลิตภัณฑ์และภูมิคุ้มกันเพื่อการแข่งขันในอนาคต

และชมวีดีทัศน์สื่อสารแบรนด์ท่องเที่ยว "อารยสัมผัสแห่งเมืองมรดกโลก" บอกเล่าถึง สินค้าที่เป็นเอกลักษณ์พื้นที่พิเศษฯ ที่ได้มาจากผลงานวิจัยประกอบด้วย 1. สังคโลก หนึ่งเดียวในโลก มีเทคนิคการปั้นและเคลือบ ที่มีน้ำเคลือบสูตรเฉพาะ ซึ่งจะได้สีเขียวและสีเขียวคราม 2. ทองสุโขทัย หัตถกรรมล้ำค่าภูมิปัญญาของช่างทองโบราณ มีลวดลายโดดเด่นมีเอกลักษณ์เฉพาะตัว

3. ผ้าทอบ้านหาดเสี้ยว เส้นใยสีลวดลายประณีตงดงามจากภูมิปัญญาชาวไทยพวน สืบทอดเทคนิคการทอและขึ้นลายด้วยการ จกฝ้ายจากด้านล่างขึ้นด้านบน และเส้นยืนเพื่อให้เกิดลวดลาย 4. พุทธศิลป์ ศิลปะเชิงช่างสืบทอดมาสู่ลูกหลาน มีความงดงามไว้ครบถ้วน หยั่งรากลึกเป็นหนึ่งเดียวกับวิถีชีวิตและวัฒนธรรม ผ่านถาวรวัตถุ ภาพเขียน พระเครื่องบูชา พระบูชาที่งดงามลงตัวและอิ่มเอิบ

ปิติ แก้วสลับสี ผู้ว่าราชการจังหวัดสุโขทัย ประธานพิธีกล่าวปาฐกถาในหัวข้อ "เปิดวิสัยทัศน์ท่องเที่ยวมุมมองใหม่ ทุนวัฒนธรรมสู่การสร้างสรรค์แบรนด์ท่องเที่ยวในพื้นที่พิเศษฯ" ว่าการจัดงานครั้งนี้เป็นการจุดประกายและสร้างการมีส่วนร่วมให้กับทุกภาคส่วนสนับสนุนการพัฒนาสินค้าและบริการ สร้างแบรนด์การท่องเที่ยวขับเคลื่อนเศรษฐกิจ ร่วมกันพัฒนาสินค้าเอกลักษณ์ในพื้นที่พิเศษฯ

กิจกรรม ล้อมวงคุยแบบ Co-Creation ในหัวข้อ "คุณ ฉัน เธอ เขา เราจะมีแบรนด์เดียวกันได้หรือไม่ อย่างไร โดยภาพรวมจะให้ความสำคัญกับการนำทุนศิลปวัฒนธรรมที่ค้นคว้าได้มาประยุกต์เป็นงานออกแบบสร้างสรรค์ เกิดเป็นผลิตภัณฑ์ที่มีความโดดเด่นด้วยอัตลักษณ์ และนำ5มาใช้สอยประโยชน์ได้จริงตามความต้องการของผู้บริโภค สร้างการสื่อสารคุณค่าของแบรนด์ท่องเที่ยวให้กับพื้นที่พิเศษอุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย-ศรีสัชนาลัย-กำแพงเพชร ได้อย่างน่าประทับใจ

เมื่อเสร็จสิ้นกิจกรรมและปิดงานแล้ว ผู้เข้าร่วมงานและสื่อมวลชนรับประทานอาหารกลางวันที่ห้องอาหาร เตรียมทำกิจกรรมภาคบ่ายเยี่ยมชม แหล่งผลิตสินค้าที่เป็นเอกลักษณ์ ของพื้นที่พิเศษฯ

จุดแรก พิพิธภัณฑ์สังคโลก มี อาจารย์กิ่งเดือน โอวาทตระกูล นำชมและบรรยายถึงการพัฒนาสังคมไทยผ่านการจัดแสดงเครื่องสังคโลก ภูมิปัญญา ทัศนคติและค่านิยมของคนไทยที่อยู่ในดินแดนสุวรรณภูมิ ตู้จัดแสดงเครื่องถ้วยสังคโลกรูปปลากา ปลาปักเป้า ปลาช่อน ปลาเสือตอ ที่อยู่ในแม่น้ำยม บรรพชนได้วาดภาพบันทึกไว้บนภาชนะที่ผลิตขึ้น ดั่งจารึกพ่อขุนรามคำแหงฯ ได้กล่าวถึงความอุดมสมบูรณ์ของอาณาจักรสุโขทัยว่า "ในน้ำมีปลา ในนามีข้าว"

ความน่าสนใจและเปี่ยมด้วยคุณค่าของแก่นความเป็นไทย ศิลปะและปรัชญา ภายในพิพิธภัณฑ์สังคโลกแห่งนี้ จะขอนำเสนอเรื่องราวในตอนต่อไป หากท่านประสงค์เข้าเยี่ยมชม ติดต่อที่โรงแรมอนัดา มิวเซียม แกลเลอรี่ เจ้าของดีกรี UNSEEN PARADISE โทรศัพท์ 0-5562-2428-30

ที่ สุเทพสังคโลก เรียนรู้การลงลายป้ายสีกับลุงสุเทพและป้าสนองสองผู้ใหญ่ใจดี ให้การต้อนรับ นำชม ขั้นตอนการสร้างชิ้นงานสังคโลกจากดิน ด้วยศิลปะที่สืบทอดมาจากบรรพบุรุษแล้วส่งต่อเป็นมรดกสู่ทายาท และยินดีเผยแพร่ให้ผู้เข้ามาเยี่ยมชมได้ลงมือทำด้วยตนเองโดยมีผู้เชี่ยวชาญแนะนำ เป็นกิจกรรมที่ผู้มาเยือนประทับใจ ได้สร้างชิ้นงานเป็นของฝากของที่ระลึกด้วยความภาคภูมิใจ

เดินข้ามฝั่งถนนมา กะเณชาสังคโลก สร้างสรรค์ปั้นดินกับ สันติ-ชมพู่-น้องน้ำผึ้ง ซึ่งบอกว่าเครื่องสังคโลกเป็นศิลปะที่ทรงคุณค่าและสัญลักษณ์ของสุโขทัย ที่นี่จึงเป็นแหล่งรวบรวม งานสังคโลกแบบสุโขทัยแท้ และงานสังคโลกที่ออกแบบให้ทันสมัย ใช้งานได้ในชีวิตประจำวันเพื่อตกแต่งสถานที่ และต้องห้ามพลาด ตู้จัดแสดงปั้นดินชิ้นจิ๋ว ผลงานน้องน้ำผึ้ง น่ารักจนต้องอุดหนุนคนละชิ้นสองชิ้น

แล้วไป อุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย บริเวณท่าน้ำรับเสด็จ วัดสระศรี บันทึกภาพ ฟ้าเปลี่ยนสีและแสงทองสุดท้ายของวัน ช่างภาพและสื่อมวลชนทำหน้าที่ของตนด้วยความเพลินตาเพลินใจ เก็บภาพบรรยากาศและดวงอาทิตย์ลับฟ้าพาดผ่านโบราณสถาน ด้วยความประทับใจ

งานเลี้ยงต้อนรับสื่อมวลชนได้รับความร่วมมือจาก ชมรมส่งเสริมการท่องเที่ยวโดยชุมชนเมืองเก่าสุโขทัย จัดซุ้มอาหารว่างและขนมประจำถิ่น อาทิ ก๋วยเตี๋ยว ปลาเห็ด (ทอดมัน) ขนมสี่ถ้วย (ขนมในงานมงคล) สังขยาชาวนา ใครได้ชิมแล้วต้องติดใจ ชวนพูดคุยถึงขั้นตอนการทำกันสนุกสนาน อาหารมื้อค่ำ จัดไว้ในโตก (สำรับ) ทำให้รู้ว่าเมนูอาหารสุโขทัยไม่เป็นรองเมืองใดในภาคเหนือ

เปิดงานโดย สิทธิศักดิ์ ปฐมวารี ผู้จัดการ อพท. 4 และชมการแสดง ระบำลายสังคโลก ท่วงท่าลีลางามสง่า ประดิษฐ์ท่ารำขึ้นจากลวดลายบนเครื่องสังคโลก กิจกรรมดินเนอร์ทอล์ค "คนเก๋าเล่าเรื่องเมืองเก่า" ได้รับเกียรติจาก รองศาสตราจารย์ ดร.มังกร ทองสุขดี ประธานสภาวัฒนธรรมจังหวัดสุโขทัย คุณป้าทองเจือ สืบชมภู อดีตข้าราชการครูผู้รอบรู้เรื่องเมืองสุโขทัยจากอดีตถึงปัจจุบัน และ อาจารย์เคียง ชำนิ นักเล่าเรื่องผ่านศิลปะและบทเพลง มาเป็นผู้เล่าเรื่องราวให้ได้รับรู้และเข้าใจกระจ่างชัดถึงตัวตนคนสุโขทัย

"นาม สุโขทัย หมายความว่า รุ่งอรุณแห่งความสุข เป็นจริงมาแต่โบราณกาล อุดมด้วยทรัพยากร แหล่งน้ำท่าบริบูรณ์ ชุมชนกระจายตัวตามแนวลุ่มน้ำยม ยึดอาชีพเกษตรกรรมและประมงเป็นหลัก"

ภูมิศาสตร์ทิศเหนือจรดเมืองแพร่ ทิศใต้ติดกับเมืองหลวงพระบาง ทิศตะวันตกจรดเมืองฉอด เป็นชายแดนที่เชื่อมสู่อาณาจักรมอญ ทิศตะวันออกแผ่ขยายไปถึงเมืองสะค้าใกล้แม่น้ำโขงในเขตอีสานเหนือ จึงเป็นศูนย์กลางค้าขายกับหัวเมืองสำคัญบนคาบสมุทรระหว่างอ่าวเมาะตะมะกับลุ่มน้ำโขง

ชาวสุโขทัยส่วนใหญ่สืบเชื้อสายมาจากชาวไทยดั่งเดิมที่อยู่ในแคว้นสุวรรณภูมิ และเป็นพุทธมามกะที่เคร่งครัด เข้าวัด ฟังธรรม รักษาศีลธรรมสม่ำเสมอ ถวายปัจจัยข้าวของเครื่องใช้ และดอกไม้แก่พระสงฆ์ ถือเอาวันเพ็ญเดือน 12 เป็นงานรื่นเริง ประดิษฐ์ประทีปโคมลอย กระทงดอกไม้ให้วิจิตรก่อนจะปล่อยกระทงให้ไหลไปตามลำน้ำ เพื่อบูชาและขอขมาพระแม่คงคา

งานศิลปหัตถกรรม มีเสน่ห์เฉพาะตัว ด้วยความเป็นเมืองโบราณจึงมีศิลปกรรมล้ำค่า ช่างปั้นบรรจงค้นคิดวิธีสร้าง เครื่องเคลือบดินเผาสังคโลก จากเครื่องเคลือบโบราณ การขึ้นรูป รูปแบบ สีเคลือบและลวดลาย เช่นเดียวกับ เครื่องทองศรีสัชนาลัย ช่างทองได้แรงบันดาลใจมาจากลวดลายปูนปั้นตามวัดวาอาราม เครื่องทองสุโขทัยจึงมีเอกลักษณ์ไม่ซ้ำใคร งดงามเป็นที่เลื่องลือถึงความงดงามวิจิตร

รุ่งเช้าไปบันทึกภาพ "รุ่งอรุณแห่งสุโขทัย" ที่วัดมหาธาตุ ภายในอุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย และสัมผัส "วิถีชีวิตของชาวสุโขทัย" ทำบุญตักบาตรถวายแด่พระสงฆ์ ชมบรรยากาศการค้าขายบริเวณตลาดหน้าวัดตระพังทอง ที่เปี่ยมล้นด้วยความอบอุ่นและเป็นมิตร สุขใจทั้งเจ้าถิ่นและผู้มาเยือน

เดินทางไปสักการะขอพร พระแม่ย่า (พระนางเสือง) สุโขทัยไม่มีเสาหลักเมืองค่ะ แต่มีศาลพระแม่ย่า ซึ่งเปรียบเสมือนเสาหลักเมือง เชื่อกันว่ามาสุโขทัยไม่มาไหว้พระแม่ย่า ถือว่ายังมาไม่ถึงสุโขทัย

เรียนรู้เรื่องราวของ พุทธศิลป์ กับช่างกบ (ณรงค์ชัย โตอินทร์) ที่บ้านพระพิมพ์ลักษมณศิลป์ ฟังบรรยายเรื่องพระเครื่องต่างๆ ความสำคัญของการสร้างพระเครื่องโบราณที่ผูกพันกับชาวสุโขทัยและจังหวัดใกล้เคียง แหล่งดินแต่ละแห่งจะให้สีแตกต่างกันไป อย่างเช่น ดินหลุมปลาไหล (แม่โจน) ได้สีอมชมพู ดินศรีสัชนาลัย ได้สีอมแดง ดินสังกระจาย ได้สีขาว ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับความลึกของชั้นดินด้วย

แม่พิมพ์ พระร่วงรางปืน ถูกนำมาเป็นต้นแบบให้สื่อมวลชนได้ลงมือปฏิบัติ รูปแบบศิลปะเขมรแบบบายนในยุคขอมเรืองอำนาจ เป็นพระพุทธรูปยืนประทานพรอยู่ในซุ้มเรือนแก้ว ด้านหลังองค์พระมีร่องยาวตามองค์พระตลอด คล้ายร่องปืนคาบศิลาในสมัยโบราณ จึงเป็นที่มาของชื่อที่เรียกขาน ได้รับการยกย่องให้เป็นจักรพรรดิแห่งพระเนื้อชิน มีพุทธคุณด้านคงกระพันชาตรี ส่วนดิฉันถูกใจ พระนางพญาเสน่ห์จันทร์ มีพุทธคุณด้านเมตตามหานิยม จึงขอเลือกสร้างพระพิมพ์รุ่นนี้ไว้เป็นของที่ระลึกค่ะ

อิ่มอร่อยมื้อกลางวันที่ ร้านป้าทรงอาหาร อร่อยทุกจาน อยู่ในอำเภอศรีสัชนาลัย จากนั้นไปชมกระบวนการผลิต ผ้าทอบ้านหาดเสี้ยวสืบทอดมาจากบรรพบุรุษ ที่สุนทรีผ้าไทย ศูนย์หัตกรรมพื้นบ้านโบราณหาดเสี้ยว ที่นี่เป็นแหล่งรวบรวมภูมิปัญญาการทอผ้าของชาวหาดเสี้ยว และสร้างงานพัฒนาแนวใหม่ไว้ในแหล่งเดียวกัน ผ้าทอส่วนใหญ่ย้อมจากสีธรรมชาติ งดงามทั้งสีสันและคุณภาพ

บ้านทองสมสมัย ชมขั้นตอนการทำเครื่องทองอันวิจิตรงดงามเป็นเอกลักษณ์ของสุโขทัย ด้วยลวดลายกับฝีมือของช่างทอง ทำให้ผลงานแต่ละชิ้นทรงคุณค่าต่อการเป็นเจ้าของ แม้ว่าจะมีราคาสูงกว่าทองรูปพรรณทั่วไป ร้านไหมเงิน โดดเด่นด้วยเครื่องเงินคุณภาพดีสวยงามทั้งลวดลายและการออกแบบที่ทันสมัย ประยุกต์มาสวมใส่ได้ในชีวิตประจำวันได้

เดินทางไปสนามบินสุโขทัยเพื่อเช็คอินแล้วเดินทางกลับกรุงเทพฯ ด้วยสายการบินบางกอกแอร์เวย์ส เที่ยวบินที่ PG214 เวลา 17.30 น. ถึงสนามบินสุวรรณภูมิ เวลา 18.30 น. ด้วยความประทับใจ

คุณค่าของความเป็นมรดกโลกทางวัฒนธรรม สุข-สงบ-เรียบง่าย แต่มากมายด้วยแหล่งเรียนรู้สำคัญด้านโบราณคดีและมานุษยวิทยา เปิดโอกาสให้เข้ามาเรียนรู้สัมผัสวิถีชีวิตของผู้คนและมนต์เสน่ห์ของศิลปะ ดินแดนที่หล่อหลอม "ปัจจุบัน" และ "อดีตที่รุ่งเรือง" เข้าไว้ด้วยกันได้อย่างลงตัว