หูเสือ ผักสามัญ ใช้แก้ไอ บำรุงเลือด

สมุนไพรเพื่อสุขภาพ

ใครที่ได้พบเห็น "ใบหูเสือ" เป็นครั้งแรกนั้น จะมีความรู้สึกเลยว่า คนตั้งช่างเลือกชื่อได้เหมาะสมดีจริงๆ เพราะหูเสือไม่ใช่สมุนไพรที่โด่งดังคุ้นหูระดับท็อปเทนของเมืองไทย แต่เป็นเสือซุ่ม ที่แทบทุกบ้านมีไว้เป็นยาสามัญประจำบ้าน

หูเสือ...มีชื่อทางวิทยาศาสตร์ Plectranthus amboincus (Lour.) Spreng จัดอยู่ในวงศ์ LABIATAE หรือมีชื่อตามท้องถิ่นเรียกต่างๆว่า หอมด่วนหลวง หอมด่วนหูเสือ (เหนือ) เนียมหูเสือ (อีสาน) ผักฮ่านใหญ่ (ไทยใหญ่) เป็นต้น โดยเป็นพืชล้มลุก อายุประมาณ 2-3 ปี สูงประมาณ 20- 40 เซนติเมตร ลำต้นอวบน้ำหักง่าย ใบสีเขียวอ่อน รูปร่างกลมรี โคนใบสอบ ปลายใบมน ลักษณะหนา กรอบ และมีขนอ่อนทั่วไป ริมขอบใบจัก เป็นคลื่นมนรอบๆใบ แผ่นใบนูน เส้นใบลึก ดอกเป็นช่อสีม่วงขาว ขยายพันธุ์ ปักชำยอดหรือต้น

หูเสือเป็นผักกลิ่นหอมฉุน รสเผ็ดร้อน มีรสเปรี้ยวแทรกอยู่เล็กน้อย รูปทรงของใบมีหยักสมดุล สวยงาม อวบอ้วน ตามครัวเรือนต่างๆ ส่วนใหญ่ที่พบหูเสือ มักจะปลูกในกะละมัง หรือในเข่งเก่าๆ ถึงแม้ว่า...หูเสือจะไม่ใช่ผัก หรือสมุนไพรที่โดดเด่น แต่แทบทุกบ้านเรือน มักมีปลูกไว้ เป็นไม้คู่บ้าน โดยบ้านคนจีน จะปลูกไว้เป็นยาแก้ไอ

ส่วนชาวบ้านในแถบภาคอีสาน และภาคเหนือ จะปลูกไว้เป็นเหมือนยาสามัญประจำบ้าน คือเป็นได้ทั้งยาบำรุงเลือดลม บำรุงร่างกาย ขับน้ำนมหลังคลอด และกินเป็นผัก โดยเฉพาะผักแกล้มลาบทุกชนิด ไม่ว่าจะเป็นลาบเนื้อ ลาบปลา ลาบไก่ ลาบเป็ด เนื่องจากใบหูเสือ มีน้ำมันหอมระเหยสูง ช่วยย่อย แก้ท้องอืด และดับกลิ่นคาวได้ อีกทั้งนิยมกินกับแจ่วป่น ซุบหน่อไม้ รวมทั้งใช้แทนใบกะเพรา ในแกงกบ แกงปลาไหล ผัดหมูสับ

กลิ่นของใบหูเสือ คล้ายกับเครื่องเทศออริกาโน ที่ใช้โรยบนหน้าพิซซ่า ผู้ที่ชื่นชอบกลิ่นออริกาโน ก็ใช้ใบหูเสือตากแห้ง แล้วบดละเอียดแทน

นอกจากนี้ ยังมีสรรพคุณ ใช้แก้หวัด แก้ไอ แก้คออักเสบ แก้หอบหืด เป็นยาสามัญประจำบ้าน ในการรักษาแผลไฟไหม้ น้ำร้อนลวก รักษาอาการบวม ตำพอกแก้ปวดข้อ ขยี้ทาห้ามเลือด ใช้คั้นน้ำทาแผลเรื้อรัง คั้นน้ำหยอดหู เพื่อรักษาหูน้ำหนวก ใช้ดับกลิ่นปาก ใช้แก้ไข้ในเด็ก ใช้ขยี้ทาท้องเด็ก เพื่อแก้ท้องอืด ป้องกันฟันผุ ใช้ขยี้ทารักษาหิด แมลงสัตว์กัดต่อย ใช้ใส่ในยุ้งข้าว เพื่อไล่แมลง ปัจจุบันพบว่า ยับยั้งแบคทีเรีย ยีสต์ และรา

ตำรับ แก้ไอ แก้เจ็บคอ

ตำรับที่ 1 ใช้ใบจำนวน 4-5 ใบ ฉีกให้เป็นชิ้นเล็กๆ ต้มกับน้ำประมาณ 1 ลิตร กินวันละ 3 เวลา ครั้งละครึ่งแก้ว อาจใส่น้ำผึ้งและเกลือเล็กน้อย กินก่อนหรือหลังอาหาร เช้าเย็นสัก 2 วัน ต้มดื่มเรื่อยๆ ช่วยอาการไอ เจ็บคอดีขึ้น และหายได้

ตำรับที่ 2 ใช้ใบหูเสือสด จำนวน 4-5 ใบ สับกับหมูไม่ติดมันให้ละเอียด ต้มกินแบบแกงจืด ใส่เกลือป่น กินทั้งน้ำเนื้อ 2 มื้อ มือเช้ากับเย็น

ตำรับ 3 ใช้ใบหูเสือสดๆ กินกับแจ่ว น้ำพริก แก้ไอ แก้หวัด แก้หอบหืด ทำให้หายใจโล่ง

นอกจากนั้น ตำรับยาแก้ไอในเด็ก จะใช้ใบหูเสือ มานวดกับเกลือ แล้วคั้นเอาแต่น้ำ ใส่ช้อนทองเหลือง อุ่นให้เดือด แล้วนำไปให้เด็กกิน

ตำรับยาแก้แผลไฟไหม้น้ำร้อนลวก เมื่อไฟไหม้น้ำร้อนลวก เอาใบหูเสือล้างตำ แล้วโปะที่เป็นแผล ทำให้แผลไม่เปื่อย ไม่พอง ไม่ลุกลาม

ตำรับยาดับกลิ่นปาก แก้ปวดฟัน ป้องกันฟันผุ โดยนำส่วนราก ของหูเสือ มาแช่ในน้ำธรรมดา แล้วนำมากิน หรือนำมาอมบ่อยๆ

ตำรับยาแก้ไข้ ตัวร้อนในเด็ก นำใบหูเสือมาตำ แล้วนำไปโปะหน้าผาก หรือกระหม่อมของเด็ก จะช่วยให้ลดอาการไข้หวัดและตัวร้อน

ตำรับยาบำรุงเลือด ใช้รากต้ม กินแก้ไข้ เลือดลมปกติ

สำหรับตำรับอาหาร ขอแนะนำ 2 เมนู คือ

ผัดหูเสือ ส่วนผสม...เนื้อหมู 1 ถ้วย ใบหูเสือ 2 ถ้วย กระเทียม 3 กลีบ น้ำมันพืช ซีอิ๊วขาว เกลือ วิธีทำ...น้ำมันพืชตั้งไฟ ผัดกระเทียม ใส่เนื้อหมู ใบหูเสือ โรยเกลือเล็กน้อย เพื่อให้ใบหูเสือสีเขียว ผัดจนสุก ปรุงรสด้วยซีอิ๊วขาว พร้อมเสิร์ฟ

สมูทตี้หูเสือ ส่วนผสม...ใบหูเสือหั่นเป็นฝอย น้ำผึ้ง มะนาว และเกลือ วิธีทำ...นำน้ำผึ้ง มะนาว เกลือเล็กน้อย น้ำแข็ง ใส่เครื่องปั่น และปั่นให้ละเอียด นำใบหูเสือหั่นฝอย ใส่ลงไป ปั่นให้พอแหลก เมื่อเข้ากันดี ตักใส่แก้ว ดื่มแก้กระหาย

หากท่านใดมีความสนใจ เรียนเชิญเข้าเยี่ยมชม ณ ศูนย์การเรียนรู้การดูแลสุขภาพภาคประชาชน ด้านการแพทย์แผนไทยอภัยภูเบศร ได้ทุกวันเสาร์-วันอาทิตย์ และวันหยุดนักขัตฤกษ์ หรือติดต่อสอบถามข้อมูลเพิ่มเติม เรื่องราวเกี่ยวกับสมุนไพรและการแพทย์แผนไทย ณ มูลนิธิเจ้าพระยาอภัยภูเบศรฯ โทร.0-3721-1289 ได้เลยค่ะ