มนต์เสน่ห์ไม่เคยจางที่บางปู

ย้อนคืนวันวาน

"ยามลมหนาวพัดโบกโบยโชยชื่น เหล่าสกุณร้องรื่นรมย์" จากบทเพลงพระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทำให้นึกถึงบางปูในฤดูเหมันต์ เพราะที่นั่นจะมีหมู่วิหคนกนางนวลจำนวนมากมายหลายหมื่นตัวอพยพหลบภัยหนาวจากทิเบต-มองโกเลีย ดินแดนอันไกลแสนไกลข้ามน้ำข้ามทะเลผ่านแผ่นดินใหญ่มาสู่สุวรรณภูมิซึ่งอยู่ในอีกซีกโลกหนึ่ง การมาเยือนของนกนางนวลทำให้บรรยากาศและสภาพแวดล้อมของบางปูดูสวยงาม ตื่นตาตื่นใจ ทำให้ผู้คนที่ได้พบเห็นหลงรักบางปู เพราะฉากธรรมชาติที่มีนกนางนวลบินโฉบไปโฉบมาเต็มท้องฟ้างดงามมาก สีขาวของสกุณาตัดกับท้องฟ้าสีน้ำเงินและท้องทะเลสีครามในยามพระอาทิตย์กำลังจะลับขอบฟ้า มีตะวันสีทองผ่องอำไพเป็นภาพที่งามตาหาชมได้ยาก เสน่ห์นางนวลดึงดูดใจและสร้างรอยยิ้มให้แก่บรรดานักท่องเที่ยวที่มาดื่มด่ำธรรมชาติที่บางปูอยู่เสมอ

เพื่อป้องกันเหล่ามิจฉาชีพที่หากินกับนก ทางการจึงได้มีมาตรการป้องกันภัยไม่ให้สิ่งใดเข้ามาทำลายหรือรบกวนคณานก เพราะนกนางนวลบางชนิดเป็นสัตว์ป่าสงวนที่ได้รับการคุ้มครอง ที่สำคัญบางปูเป็นเขตทหารนกนางนวล จึงปลอดภัยจากการถูกล่า

ณ สะพานสุขตาที่ทอดยาวออกสู่ทะเลเป็นระยะทางกว่าห้าร้อยเมตร ปลายทางคือศาลาสุขใจ ซึ่งเป็นเสมือนเกาะกลางทะเล ทำให้ได้สัมผัสบรรยากาศที่ชุ่มชื่นจากท้องทะเล มีฉากหลังอันไกลลิบเป็นภาพเรือเดินสมุทรแล่นเข้าออกที่ปากอ่าว มองเห็นทิวทัศน์สวยงามกว้างไกลสุดลูกหูลูกตาถึงสามร้อยหกสิบองศา โดยเฉพาะอย่างยิ่งในยามสนธยาที่พระอาทิตย์กำลังจะลับขอบฟ้า ในเวลาโพล้เพล้วิวทะเลจะสวยงามมาก แสงสุดท้ายที่จะลาลับงามจับตาเพิ่มสีสันให้บรรยากาศอันเป็นธรรมชาติได้อย่างวิเศษสุด แม้ในยามรุ่งอรุณ ที่พระอาทิตย์ส่องแสงเป็นประกายเจิดจ้าลงมาบนผืนโคลนและผิวน้ำบางปูก็จะดูสดชื่นมีชีวิตชีวามาก ผู้คนทั้งหนุ่มสาว สาวน้อย สาวใหญ่ สาวราวบันได หรือบรรดาส.ว.ทั้งหลาย ก็จะมาเดินจ๊อกกิ้ง มอนิ่งวอล์ค บ้างก็วิ่ง บ้างก็ปั่นจักรยานเป็นที่เบิกบานสำราญใจ การที่ได้สูดโอโซนริมทะเลเพื่อฟอกปอดให้บริสุทธิ์สะอาดช่วยให้สุขภาพสมบูรณ์แข็งแรง

นกนางนวลในแต่ละห้วงเวลาก็จะมีพฤติกรรมแปลกแตกต่างกันออกไป เป็นที่น่าจับตามอง ไม่เหมือนตอนบินโฉบกากหมูที่ผู้คนโยนขึ้นไป มันจะบินได้ว่องไวและโฉบเฉี่ยวกากหมูอย่างแม่นยำมาก ขณะโบยบินมันก็จะจัดแถวเรียงกันเป็นระเบียบเรียบร้อย ไม่มีการแซงคิวตัดหน้ากัน หากผิดจังหวะเพราะบินเร็วเกินพิกัด ก็จะกระพือปีกหยุดรอจังหวะเหมือนติดเบรก พฤติกรรมของมันเป็นที่น่าพิศวงเป็นอย่างมาก หากมองออกไปในทะเลอีกด้านหนึ่งก็จะเห็นฝูงนกนางนวลสีขาวจำนวนไม่น้อยลอยเล่นลมอยู่บนผิวน้ำ บ้างก็โผผินบินทะยานขึ้นท้องฟ้าอย่างร่าเริง บ้างก็โฉบบินกินปลา ขณะโฉบบินกินปลามันจะทิ้งตัวลงในน้ำและจะใช้จะงอยปากที่แหลมคม โฉบปลาอย่างชำนิชำนาญเหลือเชื่อ เมื่อจับปลาได้แล้วก็จะกลืนกินโดยหันหัวปลาเข้าปากก่อน พออิ่มหมีพีมันก็จะสลัดขน "ไซร้ขนปีกหางสรรพางค์กาย" เป็นภาพที่น่าดูมาก บางตัวก็จะเดินจิกกินปลาตามชายหาด และเมื่อต้องการพักผ่อนนอนหลับก็จะเกาะเสาหลัก หรือตอที่ปักอยู่ตามแหล่งน้ำ บ้างก็ยืนหลับตาอยู่ตามชายหาด ท่าทางและลีลาของนกนางนวล ทำให้บางปูมีเสน่ห์ตรึงตาตรึงใจแก่ผู้คนที่สัญจรไปมา

ณ ศาลาสุขใจ จะมีอาหารทะเลเลิศรสไว้ให้ได้อิ่มอร่อย "ทะเลเผา" ซึ่งหอมกรุ่นจากเตาน่ารับประทานนัก เสน่ห์ปลายจวักของกุ๊กจากกรมพลาฯ ไม่เคยทำให้ใครที่มาฝากท้องที่นี่ต้องผิดหวัง สำหรับผู้ที่ชอบฟังเสียงคลื่นลม ที่นี่คลื่นลมแรงจัด สามารถดื่มเบียร์หรือจิบไวน์ซึมซับบรรยากาศได้อย่างเกษมสุข ปัจจุบันนางนวล นวลนางได้กลายเป็นดาวเด่นเอกลักษณ์สำคัญประจำสถานตากอากาศบางปู และผูกพันกันมาช้านานดุจแก้วตาดวงใจ

สถานตากอากาศบางปูของกองทัพบก ในความรับผิดชอบของกรมพลาธิการทหารบก โดยมี พันเอก ณรงค์ฤทธิ์ จันทรกูล ผู้อำนวยการซึ่งเป็นกันเองกับทุกคน สถานที่แห่งนี้เป็นแหล่งที่อุดมสมบูรณ์ไปด้วยพืชพันธุ์ธัญญาหาร เพราะเป็นทะเลโคลนที่สะสมของตะกอนจากแม่น้ำเจ้าพระยา เนื่องจากบางปูอยู่ปลายสุดของปากแม่น้ำ อันเป็นช่วงรอยต่อของอ่าวไทย ในยามน้ำลงหากมองลงไปในโคลนเลนจะเห็นปลาตีนหลากหลายคลานกระดิบๆ นอกจากนั้นยังมีปลาเสือ ปลากระจัง ปลากระทุงเหว ปลาน้ำกร่อย ปลาสองน้ำ ปลาจุมพรวด กุ้งดีดขัน ปูก้ามดาบ แมงดาทะเล ลูกกุ้ง ลูกปู ลูกปลา หอยนานาชนิด รวมไปถึงสัตว์น้ำวัยละอ่อนทั้งหลาย อันเป็นอาหารอันโอชะของนกนางนวล นอกจากอาหารตามธรรมชาติแล้ว นางนวลยังมีกากหมูที่ผู้คนนำมาโยนให้อย่างมากมาย เพราะมีเรื่องเล่าขานกันมาช้านาน ว่ากากหมูของพ่อครัวถูกนกนางนวลลักกินขโมยกินเป็นประจำ พ่อครัวจึงนำกากหมูมาใส่ถุงขายเป็นอาหารนกเสียเลย ปรากฏว่าขายดิบขายดีเป็นเทน้ำเทท่า เพราะนวลนางเหล่านี้ชอบกินกากหมูมาก ไม่รู้ว่าอร่อยที่ตรงไหน หรืออาจเป็นไปได้ว่าการที่บินมาไกลทำให้ต้องสูญเสียพลังงานมาก จึงต้องสร้างพลังงานชดเชย กองทัพเดินด้วยท้องฉันใด นางนวลก็ฉันนั้น มันต้องการกากหมูอาจเป็นเพราะอาหารประเภทไขมันช่วยเพิ่มพลังงาน ให้มีเรี่ยวแรงจะได้เป็นนกผู้ทรงพลัง สามารถบินเหินฟ้าล่องลมได้อย่างสง่างาม อีกทั้งมันต้องเตรียมสะสมพละกำลังให้พร้อมสำหรับเวลาที่จะต้องโบยบินข้ามน้ำข้ามทะเลกลับสู่ ทิเบต-มองโกเลีย ดินแดนอันแสนไกล ปัจจุบันทางร้านอาหารใช้น้ำมันพืชในการทำอาหารจึงหากากหมูได้ยากขึ้น ถึงกระนั้นพ่อครัวก็ยังไปสั่งซื้อมันหมูกากหมูตามเขียงหมู และโรงฆ่าสัตว์เรียกว่าสั่งกันจนเป็นประจำสำหรับเตรียมไว้ขายเป็นอาหารนก บางครั้งก็ใช้กากไก่แทนสำหรับอิสลาม อย่าเข้าใจผิดว่าเป็นนกอิสลาม คนให้อาหารนกต่างหากที่เป็นอิสลาม เรียกว่าเตรียมพร้อมไว้ต้อนรับสำหรับนกนางนวลที่มาจากแดนไกล

บรรดาวิหคนกอินเตอร์เหล่านี้จึงไม่เคยอดและไม่เคยลืมสถานที่ ซึ่งเป็นแหล่งอาหารอันอุดมสมบูรณ์แห่งนี้ได้เลย และเมื่อถึงเวลาต้องอพยพหลบภัยหนาว จากทิเบต-มองโกเลีย คราใดจำต้องแวะเวียนมาที่นี่เป็นประจำทุกปี เป็นที่น่าอัศจรรย์ใจที่มันสามารถจดจำเส้นทางการเดินทางได้อย่างแม่นยำโดยอาศัยธรรมชาติ ดวงอาทิตย์ ดวงจันทร์ และดวงดาว ทุกสิ่งทุกอย่างในโลกนี้ล้วนเกิดจากความสมดุลทางธรรมชาติ การมาเยือนบางปูของนกนางนวลก็เป็นไปตามวิถีแห่งธรรมชาติ ตราบเท่าที่บางปูยังคงความอุดมสมบูรณ์

ทางการได้จัดกิจกรรมปลูกกล้าป่าโกงกางและปล่อยปูสู่ทะเลในโอกาสสำคัญๆเป็นประจำสม่ำเสมอจนกลายเป็นกิจกรรมยอดฮิตติดอันดับ มีบรรดานักเรียนนักศึกษา พ่อค้า ประชาชน ข้าราชการ นักธุรกิจ และผู้ที่มีจิตอาสามาร่วมแรงร่วมใจกันอนุรักษ์ป่าชายเลนและฟื้นฟูแหล่งท่องเที่ยวกันอย่างมากมาย นกนางนวลเป็นนกที่สร้างทิวทัศน์ที่งดงามให้แก่ท้องทะเล เพราะนวลนางเหล่านี้จะโฉบเศษอาหารเศษปลา เศษขยะและสิ่งเน่าเสียที่ชาวเรือทิ้งไว้เสมือนจัดระเบียบให้ท้องทะเลดูสะอาดตา ช่วยลดมลพิษทางน้ำ ทำให้ความเน่าเหม็นของท้องทะเลหมดสิ้นไป ในยามโผผินบินเต็มท้องฟ้าเป็นภาพที่น่าดูและดึงดูดความสนใจจากนักท่องเที่ยวเป็นอย่างมาก หากบินจนเหนื่อยก็จะถลาร่อนลอยตัวอยู่เหนือเกลียวคลื่นที่ไหวพลิ้วเป็นระลอกริ้วตามแรงลม มองดูละลานตา น่าอภิรมย์กลมกลืนกับธรรมชาติที่งดงามของท้องทะเล

ความหลังฝังใจที่คนไทยไม่เคยลืม ครั้งหนึ่งในประวัติศาสตร์ เมื่อ พ.ศ.2484 กองทัพญี่ปุ่นยกพลขึ้นบกที่บางปู ได้จับพนักงานของสถานตากอากาศทุกคนรวมไปถึงผู้จัดการให้อยู่ในการควบคุมดูแล บนสะพานสุขตาศาลาสุขใจขณะนั้นเต็มไปด้วยทหารญี่ปุ่น บนท้องฟ้ามีเครื่องบินตรวจการณ์ของกองทัพจากแดนอาทิตย์อุทัยบินฉวัดเฉวียนไปมาอย่างน่าสะพรึงกลัว ตำรวจ ทหารเตรียมปฏิบัติการต่อต้านและรับมืออย่างเต็มที่ โชคดีที่เหตุการณ์ตึงเครียดสงบลง ทำให้ไม่ต้องสูญเสียเลือดเนื้อ เนื่องจาก จอมพล ป.พิบูลสงคราม นายกรัฐมนตรีขณะนั้น มีแนวความคิดทางยุทธศาสตร์ที่จะสงวนกำลังกองทัพไทยไม่ให้ถูกญี่ปุ่นปลดอาวุธและยึดครองประเทศไทย เพราะกองทัพของพระมหาจักรพรรดินั้นยิ่งใหญ่เกรียงไกรมากคงต้านทานไว้ได้ยาก จึงจำเป็นต้องตัดสินใจให้กองทัพญี่ปุ่นเคลื่อนพลผ่านประเทศไทย

ณ สถานที่แห่งนี้จึงมีเครื่องหมายสัญลักษณ์พิเศษเป็นแท่งหินแกรนิตสีดำสูงสองเมตร ลักษณะเป็นย่อมุมไม้สิบสอง หันหน้าออกสู่ทะเลแสดงถึงความมั่นคงและเตรียมพร้อมที่จะต่อสู้อริราชศัตรูผู้มารุกรานอธิปไตยของไทยได้ทุกเมื่อ ด้านหน้าและด้านหลังของหิน สลักเหตุการณ์สำคัญทางประวัติศาสตร์ในครั้งสงครามมหาเอเชียบูรพาไว้ทั้งภาษาไทยและภาษาอังกฤษ

สำหรับคุณค่าทางด้านจิตใจนั้น บางปูเคยเป็นสถานพักฟื้นของทหารที่ได้รับบาดเจ็บจากราชการสนาม สิ่งสำคัญที่ไม่อาจมองข้ามได้ คือ สถานที่แห่งนี้ได้มีสถานศึกษาให้ความรู้ทางธรรมชาติและนิเวศวิทยา ทั้งนี้ทางกองทัพบกได้ร่วมมือกับองค์การสัตว์ป่าโลกจัดตั้งศูนย์ศึกษาธรรมชาติกองทัพบก (บางปู) เฉลิมพระเกียรติ 72 พรรษามหาราชินี ตั้งแต่ พ.ศ.2548 เพื่อปลุกจิตสำนึกให้รู้รักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ มีกิจกรรมท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ ที่น่าสนใจและเกิดประโยชน์อย่างมากมาย เพื่ออนุรักษ์แหล่งทรัพยากรธรรมชาติให้ยั่งยืนยาวนาน ณ ที่นี้จะพบอาคาร หอสูงสำหรับส่องดูนก ซึ่งเป็นเสมือนสวรรค์ของนักส่องนก สามารถมองภูมิประเทศโดยรอบ ตลอดจนสังเกตเส้นทางอพยพของนกนางนวลจากทิเบต-มองโกเลีย ข้ามน้ำข้ามทะเลผ่านแผ่นดินใหญ่ มายังอ่าวไทย ณ "ทะเลบางปู" นอกจากจะได้รับความรู้ความเพลิดเพลินไปกับสิ่งแวดล้อมทางธรรมชาติที่มีหลายชีวภาพ อันเป็นกระบวนการที่สลับซับซ้อน ภายใต้ระบบนิเวศที่มีความสัมพันธ์ในโลกธรรมชาติ เชื่อมโยงไปถึงความอยู่รอดของมวลมนุษย์สัตว์ ยังได้รับความรู้ในเรื่องราวอันลี้ลับของสิ่งมีชีวิตทั้งปวง ซึ่งนับว่ามีประโยชน์มาก

หากท่านเครียดกับงานต้องการเปลี่ยนบรรยากาศเติมความสดชื่นให้แก่ชีวิต ขอให้คิดถึงบางปู เพราะอยู่ไม่ไกลกรุงเทพฯ มุ่งหน้าจากถนนสุขุมวิทสู่ตัวเมืองสมุทรปราการ ประมาณหลักกิโลเมตรที่ 37 ใกล้ๆกับนิคมอุตสาหกรรมบางปู ใครบางคนอาจบ่นว่ารถติด แต่อีกไม่นานเกินรอก็จะมีรถไฟฟ้ามาถึงที่ เห็นทีจะได้รับความสะดวกปลอดภัย ไม่ต้องขับรถตะลอนๆไปที่ไหนให้ไกลเกิน อยากจะออกกำลังก็มาได้ทั้งเช้าเย็น หรือจะค้างอ้างแรมเพื่อชมบรรยากาศยามราตรีที่ท้องฟ้าพร่างพราวไปด้วยดาวที่ส่องแสงกะพริบพราวราวกับฝัน สุริยันจันทราที่นี่สวยงามน่าพิศวง เพราะสีสันบนท้องฟ้าที่เกิดจากการกระจายของแสงหลากหลายเฉดสี เนื่องจากไอน้ำที่อยู่ในชั้นบรรยากาศในแต่ละห้วงเวลาทำให้ท้องฟ้าสวยงามแปลกตา ทั้งเวลาพระอาทิตย์ขึ้นและตก นกนางนวลในห้วงเวลาที่ต่างกันย่อมมีพฤติกรรมที่ผิดแผกน่ารักน่าเอ็นดู ใครมาที่นี่แล้วต้องติดใจ หลงใหลในความงาม มีคนกล่าวว่าถ้าสวรรค์มีจริงก็คงประมาณนี้ บางปูยังไม่สิ้นมนตร์ขลังตั้งแต่ครั้ง คุณปู่ คุณย่า คุณตา คุณยาย ยังหนุ่มยังสาวจนถึงปัจจุบันบางปูก็ยังคงเป็นที่นิยมไม่เสื่อมคลาย นวนิยายที่ลือลั่น บ้านทรายทอง ของ ก. สุรางคนางค์ นักเขียนผู้โด่งดั่ง ยังได้กล่าวขวัญถึงนางเอกแสนสวย พจมาน สว่างวงศ์ ที่ได้มารื่นเริงสุขสำราญบนฟลอร์ลีลาศ ณ สถานตากอากาศแห่งนี้ ปัจจุบันทุกวันเสาร์หลังอิ่มอร่อยจาก "ทะเลเผารสเด็ด" บรรดาเท้าไฟก็จะออกไปวาดลวดลายลีลาศบนฟลอร์เฟื่องฟ้า นักเต้น นักร้อง นักดนตรี ตลอดจนผู้ที่มีดนตรีในหัวใจต่างก็มีความสุขสนุกสนาน นับว่าเป็นค่ำคืนที่แสนหวานบนลานลีลาศ สำหรับลานด้านนอกริมทะเลก็จะมีแสงจันทร์จุดประกายโรแมนติคให้บรรยากาศยามราตรีสดชื่นมีชีวิตชีวา สมดังคำกล่าวที่ว่า "มนตร์เสน่ห์ไม่เคยจางที่บางปู"

กวีซีไรต์ เนาวรัตน์ พงศ์ไพบูลย์ เคยมาเยี่ยมเยือนสถานที่แห่งนี้ และได้ถ่ายทอดอารมณ์ความรู้สึกมาเป็นบทประพันธ์ดังนี้...

"นางนวลนวลนางที่บางปู นางนวลชวนดูปูแสม

นางนวลชวนใจให้ดูแล ให้รู้แท้รู้พิทักษ์รักษ์บางปู"

ขอให้ นกนางนวล จงอยู่คู่บางปูและผูกพันกันอย่างแนบแน่นตลอดกาลตราบนานเท่านาน ขอให้เยาวชนรุ่นหลังจงช่วยกันพิทักษ์รักษ์ธรรมชาติ และคืนชีวิตคิดห่วงใยในผืนป่า (ป่าชายเลน) เพื่อให้บางปู เป็นอาณาจักรแห่งความอุดมสมบูรณ์คู่กับกองทัพบกไทยตลอดไป และตลอดกาล