อ่างเก็บน้ำห้วยยอน จังหวัดลำปาง

สกู๊ปพิเศษ

ดังพระราชดำรัสที่เกี่ยวกับ "น้ำ" คือ "ชีวิต" ในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เมื่อวันที่ 17 มีนาคม 2529 ณ พระตำหนักจิตรดารโหฐาน ความตอนหนึ่งว่า "...หลักสำคัญว่า ต้องมีน้ำบริโภค น้ำใช้ น้ำเพื่อการเพาะปลูก เพราะชีวิตอยู่ที่นั่น ถ้ามีน้ำ คนอยู่ได้ ถ้าไม่มีน้ำ คนอยู่ไม่ได้ ไม่มีไฟฟ้า คนอยู่ได้ แต่ถ้ามีไฟฟ้า ไม่มีน้ำ คนอยู่ไม่ได้..."

ดังนั้น การพัฒนาแหล่งน้ำผิวดิน เพื่อเก็บกักน้ำไว้ใช้ ตามแนวพระราชดำริ กับการก่อสร้างอ่างเก็บน้ำ ฝายทดน้ำ หรือเขื่อนกักน้ำ รวมถึงการขุดลอกหนองบึง การขุดสระเก็บกักน้ำฝน และน้ำที่ไหลออกมาจากดิน จึงได้เกิดขึ้นมามากมาย

โครงการอ่างเก็บน้ำห้วยยอนตอนบน อันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอแม่ทะ จังหวัดลำปาง เป็นอีกในหลายๆโครงการ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ เพื่อในการส่งเสริมให้แก่ราษฎร ได้ใช้น้ำให้เกิดประโยชน์ ทั้งการอุปโภค บริโภค และการเกษตร อย่างมีประสิทธิภาพ ที่สำคัญบริหารจัดการ ได้เกิดประโยชน์อย่างยั่งยืน

ซึ่งมีความเป็นมา เมื่อวันที่ 8 กรกฎาคม 2548 คมสัน จิตมั่น สมาชิกสภาองค์การบริหารส่วนจังหวัดลำปาง เขตอำเภอแม่ทะ ได้ร้องขอความอนุเคราะห์ งบประมาณก่อสร้างอ่างเก็บน้ำ แม่ยอนตอนบน โดยผ่านที่ปรึกษานายกรัฐมนตรี พินิจ จันทรสุรินทร์ เพื่อทำการแก้ไขในปัญหาภัยแล้ง และบรรเทาอุทกภัยในพื้นที่

ในวันที่ 18 กุมภาพันธ์ 2552 นายกเทศมนตรีตำบลสิริราช ตำบลสันดอนแก้ว อำเภอแม่ทะ ได้ขอพระราชทานโครงการ ก่อสร้างอ่างเก็บน้ำแม่ยอนตอนบน ต่อมาวันที่ 6 พฤษภาคม 2554 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ รับโครงการอ่างเก็บน้ำห้วยแม่ยอนตอนบน เป็นโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ

โดยทางกรมชลประทาน สำนักงานก่อสร้าง 2 สำนักงานพัฒนาแหล่งน้ำขนาดกลาง จัดเข้าแผนงานก่อสร้าง ในปีงบประมาณ 2556 และได้เริ่มดำเนินการก่อสร้าง ระยะเวลาดำเนินงาน 1 ปี (2556) จากความรับผิดชอบ ของสำนักงานก่อสร้าง 2 สำนักงานพัฒนาแหล่งน้ำขนาดกลาง กรมชลประทาน กระทรวงเกษตรและสหกรณ์

ซึ่งเมื่อเร็วๆนี้ มีการจัดพิธีการเปิดโครงการ อ่างเก็บน้ำห้วยยอนตอนบน อันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอแม่ทะ จังหวัดลำปาง โดยมี องคมนตรีพลากร สุวรรณรัฐ เป็นประธานในพิธีเปิดโครงการ พร้อมเข้าเยี่ยมชม การดำเนินงานและความสำเร็จ โดยอยู่ภายใต้กิจกรรมพิเศษ ในโครงการที่ชื่อว่า "สื่ออาสา...สืบสานพระราชดำริ" จาก สำนักงานคณะกรรมการพิเศษ เพื่อประสานงานโครงการ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ

พร้อมกันนี้ ทางสำนักงาน กปร. หรือ สำนักงานคณะกรรมการพิเศษ เพื่อประสานงานโครงการ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ นำสื่อมวลชนเข้าร่วมกิจกรรมและทำข่าว พร้อมกับพาชมในความสำเร็จ โครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ

โดยองคมนตรีและคณะผู้บริหาร ร่วมพิธีด้วยขบวนรถม้า จากนั้นชมการรำฟ้อนเล็บ การแสดงกลองปูจา และการร้องเพลงจาก "ศิลปินอาสา สืบสานพระราชดำริ" ได้แก่ อ้น-กรกฎ ตุ่นแก้ว และ ดิว-นัทธพงศ์ พรมสิงห์ ศิลปิน The Star 9

ต่อจากนั้นผู้ว่าราชการจังหวัดลำปาง ธานินทร์ สภาแสง กล่าวในพิธีเปิดโครงการอ่างเก็บน้ำห้วยยอนตอนบน อันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอแม่ทะ จังหวัดลำปาง ซึ่งจังหวัดลำปางมี 13 อำเภอ ประชากรราว 8 แสนคน ส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรม นับเป็นความโชคดีแก่ชาวจังหวัดลำปาง ที่ได้รับพระมหากรุณาธิคุณจาก พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ และพระบรมวงศาทุกพระองค์ ทรงพระราชทานโครงการ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ เฉพาะภายในจังหวัดลำปาง รวมโครงการ 109 โครงการ โดยทุกโครงการสร้างความเป็นอยู่ที่ดี ให้ชาวจังหวัดลำปางเป็นอย่างมาก

ในโอกาสนี้ชาวจังหวัดลำปาง รู้สึกสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณ ที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงรับโครงการอ่างเก็บน้ำห้วยแม่ยอนตอนบน เป็นโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ เพื่อช่วยเหลือราษฎรอำเภอแม่ทะ จำนวน 9 หมู่บ้าน ได้มีน้ำใช้เพื่อการเกษตร การอุปโภคบริโภค ซึ่งไม่เพียงแต่เป็นความภาคภูมิใจ ของราษฎรบ้านสันดอนแก้ว แต่ยังเป็นความภูมิใจ ของชาวจังหวัดลำปางทุกคน ที่ได้รับพระมหากรุณาธิคุณจากองค์พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว แม้ว่าพระองค์ท่าน มิได้เสด็จพระราชดำเนินมายังพื้นที่แห่งนี้ด้วยพระองค์เอง แต่พระองค์ทรงห่วงใย ความทุกข์ยากเดือดร้อนของราษฎรเสมอมา

อีกทั้งยังพระราชทาน โครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ให้กับพี่น้องประชาชน ได้มีความร่มเย็นเป็นสุข โดยทั่วหน้ากัน ดังนั้น ชาวจังหวัดลำปาง ต่างสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณ ขอถวายพระพร พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และ สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ และพระบรมวงศาทุกพระองค์ ทรงมีพระชนมายุยิ่งยืนนาน เป็นร่มโพธิร่มไทร และเป็นมิ่งขวัญกำลังใจ แก่พี่น้องประชาชนชาวไทย ตราบนานเท่านาน

ส่วนอธิบดีกรมชลประธาน เลิศวิโรจน์ โกวัฒนะ กล่าวถึงการดำเนินงานในโครงการ ซึ่งโครงการอ่างเก็บน้ำห้วยแม่ยอนตอนบน อันเนื่องมาจากพระราชดำริ เกิดขึ้นสืบเนื่องจากพื้นที่ มีข้อจำกัดด้านปริมาณน้ำ ประกอบกับลำห้วยแม่ยอน อันเป็นลำน้ำหลัก ที่ราษฎรใช้ทำการเกษตร มีปริมาณน้ำน้อยในช่วงฤดูแล้ง ที่ผ่านมาราษฎรไม่สามารถทำการเกษตรได้ตลอดทั้งปี ทางกรมชลประทาน จึงพิจารณาแนวทางให้ความช่วยเหลือ ตามที่นายกเทศมนตรีตำบลสิริราช ทำหนังสือขอพระราชทาน ความช่วยเหลือ ผ่านสำนักราชเลขาธิการ และเป็นพระมหากรุณาธิคุณ โปรดเกล้าฯรับไว้ เป็นโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ

พร้อมกับได้รับการจัดสรรงบประมาณ จากสำนักงาน กปร. จำนวน 25,579,000 บาท เพื่อดำเนินการโครงการก่อสร้าง อ่างเก็บน้ำห้วยแม่ยอนตอนบน เพื่อเก็บกักน้ำในช่วงฤดูฝน ที่มีมากเกินความต้องการ เอาไว้ใช้ในช่วงที่ขาดแคลน ซึ่งสามารถจุน้ำ 254,500 ล้านลูกบาศก์เมตร พร้อมกับก่อสร้างระบบส่งน้ำฝั่งซ้ายและฝั่งขวา เป็นคลองส่งน้ำดาดคอนกรีต เพื่อส่งน้ำต่อไปยังระบบเหมืองฝายเดิมในพื้นที่ แล้วทดน้ำเข้าสู่พื้นที่เพาะปลูกของราษฎร ที่จะสามารถส่งน้ำได้ครอบคลุม ไปยังพื้นที่เพาะปลูกทางด้านท้ายน้ำ ซึ่งครอบคลุมพื้นที่ในฤดูฝน 650 ไร่ และในฤดูแล้ง 200 ไร่ และหากมีการจัดการน้ำที่ดี จะทำให้มีปริมาณน้ำเพียงพอ ที่จะขยายพื้นที่เพาะปลูก ในฤดูฝนขึ้นอีก 550 ไร่ รวมเป็นพื้นที่ 1,200 ไร่ ในปีต่อๆไป

ขณะที่เลขาธิการ กปร. สุวัฒน์ เทพอารักษ์ กล่าวถึงผลการดำเนินงานในโครงการ ว่า "โครงการอ่างเก็บน้ำห้วยยอนตอนบน อันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอแม่ทะ จังหวัดลำปาง เกิดจากสภาพพื้นที่บริเวณนี้ ประสบความแห้งแล้ง ชาวบ้านก็ใช้น้ำฝน ทำการเกษตรอย่างเดียว พอฤดูแล้งก็แห้งแล้ง กระทั่งชาวบ้านรวมตัวถวายฎีกา ว่า สิ่งที่ประสบอยู่ เป็นความยากลำบาก อยากให้พระองค์ท่าน พระราชทานความช่วยเหลือ

...ทางสำนักราชเลขาธิการ ก็ส่งเรื่องมาให้ทางสำนักงาน กปร. เราก็ได้ให้เจ้าหน้าที่ เข้ามาตรวจสอบสำรวจ สภาพภูมิประเทศต่างๆแล้ว ก็มีความเหมาะสม ที่จะสร้างอ่างเก็บน้ำได้ แต่ก็มีปัญหาว่า มีพื้นที่ทำกินของราษฎรอยู่ 10 ราย ที่เค้าเป็นเจ้าของที่ดินอยู่ เราจึงให้มีการตกลงกันว่า เจ้าของพื้นที่ที่ถูกน้ำท่วม จะต้องยินยอมเสียสละที่ดิน เพื่อให้เกิดประโยชน์จำนวนมาก ซึ่งทุกคนก็เห็นด้วย จึงได้กราบบังคมทูล พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงรับโครงการนี้ไว้ เป็นโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ในปี 2554 หลังจากนั้นสำนักงาน กปร. ก็สนับสนุนงบประมาณ ให้กรมชลประทาน ดำเนินการก่อสร้าง แล้วเสร็จปี 2556

...ณ วันนี้สามารถเก็บกักน้ำได้ สองแสนห้าหมื่นกว่าลูกบาศก์เมตร สามารถส่งไปช่วยในพื้นที่ ที่ชาวบ้านทำการก่อสร้างฝาย ซึ่งเป็นน้ำต้นทุนที่สำคัญ ที่ส่งไปช่วยในพื้นที่ ได้ถึง 9 หมู่บ้าน แล้วราษฎรทำการเกษตรได้ทั้งปี คือ ฤดูฝนก็ทำนา พอถึงฤดูแล้งก็ปลูกผัก แล้วก็ยังใช้น้ำด้านการประมง หรือเป็นแหล่งท่องเที่ยว ที่สำคัญบรรเทาปัญหาอุทกภัย ในลุ่มน้ำนี้ได้อีกด้วย ฉะนั้นประโยชน์ต่างๆ มีความครบถ้วนสมบูรณ์แล้ว จากนี้ไปเราได้ส่งมอบให้กับประชาชน ที่ตั้งเป็นกลุ่มผู้ใช้น้ำ ให้เข้ามาบริหารจัดการน้ำ ด้วยกลุ่มของเค้าเอง เพื่อจัดสรรให้น้ำทุกหยด เกิดคุณค่าและเกิดประโยชน์ กับพี่น้องประชาชนได้มากที่สุด"

องคมนตรี พลากร สุวรรณรัฐ ให้สัมภาษณ์แก่สื่อมวลชน หลังพิธีการเปิดโครงการ ว่า "ต้นเรื่องของโครงการนี้ คือ ราษฎรในพื้นที่นี้ ได้รับความเดือดร้อน จากการคาดแคลนน้ำอุปโภคบริโภค และเพื่อการเกษตร จึงนำเรื่องขึ้นกราบบังคมทูล ขอพระราชทานความช่วยเหลือ โดยผ่านเรื่องไปทางสำนักงาน กปร. เมื่อความทราบฝ่าละอองธุลีพระบาทแล้ว ก็ทรงพระราชทาน รับเอาไว้เป็นโครงการพระราชดำริ เนื่องด้วยทรงมีข้อมูลดั่งเดิมอยู่ว่า พื้นที่แห่งนี้มีความแห้งแล้ง แม้จะมีลำห้วยสาขาอยู่ก็ตาม แต่เมื่อถึงฤดูฝน น้ำก็หลากลงไปด้วยความรวดเร็ว เกิดความเสื่อมโทรมสภาพป่า ฉะนั้นการทำเขื่อน เพื่อเก็บกักน้ำ เอาไว้ใช้ตลอดทั้งปี จึงเป็นสิ่งที่ดีมาก นอกจากใช้น้ำเพื่อการทำนาแล้ว ก็จะช่วยในการเพาะปลูกพืชพรรณ หลังการทำนาได้ด้วย ซึ่งจะเป็นการเพิ่มพูนผลผลิตและรายได้ ให้แก่ราษฎรในท้องถิ่นอีกด้วย"

ในการนี้ องคมนตรีพลากร สุวรรณรัฐ ได้มอบประกาศนียบัตร ให้แก่ราษฎรที่มอบที่ดิน จำนวน 10 ราย เพื่อจัดสร้างอ่างเก็บน้ำห้วยแม่ยอนตอนบน พร้อมพิธีเปิดและส่งมอบ โครงการอ่างเก็บน้ำห้วยแม่ยอนตอนบน อันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอแม่ทะ จังหวัดลำปาง ให้แก่ราษฎร เพื่อใช้ประโยชน์จากแหล่งน้ำต่อไป จากนั้นเป็นการมอบพันธุ์ข้าว ให้แก่ตัวแทนราษฎร 9 หมู่บ้าน เพื่อใช้ในการปลูกข้าวในพื้นที่ทำกิน หลังจากได้รับน้ำจากโครงการ และปล่อยพันธุ์ปลา เพื่อสร้างเป็นแหล่งอาหารโปรตีนแก่ราษฎร

ปิดท้าย ดิว-นัทธพงศ์ พรมสิงห์ ศิลปิน The Star 9 กล่าวถึงความรู้สึกในการมาร่วมงานในครั้งนี้ว่า "ผมเป็นคนลำปางครับ ก็รู้สึกดีใจเป็นอย่างมาก กับโครงการพระราชดำริ ที่จะทำให้จังหวัดของผม มีความเจริญยิ่งขึ้น โดยชาวบ้านที่อาศัยแถวนี้ จะมีความยากจนนิดนึ่ง ก็ช่วยให้มีความเป็นอยู่ที่ดีขึ้นได้ แล้วในอนาคตสถานที่แห่งนี้ อาจจะกลายเป็นแหล่งท่องเที่ยว สำหรับตัวผม...ซาบซึ้งอย่างมากครับ ในพระมหากรุณาธิคุณ

...ก็ได้น้อมนำคำสอนหรือปรัชญา มาใช้กับชีวิตของตัวเองเหมือนกัน โดยเฉพาะในเรื่องของ 'การให้' พระองค์ท่านพระราชทาน อย่างมิได้หวังผลตอบแทนเลย เมื่อสักครู่ก็ได้เห็นชาวบ้าน ได้รับเกียติบัตรที่บริจาคพื้นที่ เพื่อการก่อสร้างอ่างเก็บน้ำ ก็เป็นการให้ตามแบบอย่างพระองค์ท่าน นอกจากนั้นยังเป็นเรื่องของ 'ความสามัคคี' ที่ในหลวงมีพระราชดำริต่อ โครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ทางด้านองค์กรหรือหน่วยงานต่างๆ ก็ร่วมมือร่วมใจสามัคคีกัน กระทั่งเกิดผลสำเร็จอันยิ่งใหญ่ เป็นอ่างเก็บน้ำห้วยยอนตอนบน

...และสิ่งสำคัญที่ผมเห็นมาตลอดเลย คือ ให้รู้จักการพอเพียง ซึ่งก็นำมาปรับใช้กับตัวเอง อย่างที่ผมทำงาน มีเงินเข้ามาพอสมควร ก็จะเก็บสะสมเอาไว้ แล้วมีการกะประมาณใช้จ่าย อีกส่วนส่งให้กับคุณแม่ คือ จะใช้จ่ายอย่างเห็นคุณค่า ก็กีต้าตัวโปรดของผมนี้ ราคาก็แพงพอสมควร เป็นตัวที่ผมใฝ่ฝันมานาน ก็เก็บเงินด้วยน้ำพักน้ำแรง ประมาณ 2 ปีได้เลย โดยมีการตั้งเป้าหมาย ในแต่ละเดือนเก็บเท่าไหร่ ใช้จ่ายกินอยู่เท่าไหร่

...ก็อยากฝากว่า 'การให้' ทำให้สังคมดีขึ้นได้ครับ เพราะเป็นการให้กับส่วนร่วม เพื่อก่อเกิดประโยชน์ แก่สาธารณชน ส่วน 'ความพอเพียง' ก็ซื้อหาแต่ของที่จำเป็น รวมถึง 'การประหยัด' ไม่ว่าเป็นพลังงานไฟฟ้า-น้ำ หรือค่าใช้จ่ายต่อวัน จริงๆแล้ว...ควรวางแผนล่วงหน้า สำหรับการเก็บออม การใช้จ่าย ซึ่งแต่ละคนจัดแบ่งไม่เท่ากันครับ"

พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว นับตั้งแต่เสด็จพระราชดำเนิน ไปทรงเยี่ยมเยียนราษฎร ในพื้นที่ภาคเหนือ ตั้งแต่ปี 2501 ทำให้ทรงทราบถึงปัญหา ซึ่งพบมากก็คือ การทำไร่เลื่อนลอย ป่าไม้เสื่อมโทรม หรือการขาดแคลนแหล่งน้ำ เพื่อการอุปโภคบริโภค และนับจากนั้นเป็นต้นมา ทรงคิดค้นหาแนวทางการแก้ไขปัญหา พร้อมกับได้พระราชทาน โครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ เพื่อช่วยแก้ไขปัญหาอย่างต่อเนื่องเสมอมา ดังเช่น...โครงการอ่างเก็บน้ำห้วยยอนตอนบน อันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอแม่ทะ จังหวัดลำปาง ก็เพื่อแก้ปัญหาความยากจน หรือความเดือดร้อนแก่ราษฎร ให้มีความร่มเย็นอย่างยั่งยืน