"งานปลาทูแม่กลอง"

ลองวิถี "กินอยู่พอเพียง"
ของดีเมืองไทย

ว่ากันว่า "โอเมก้า 3" เป็นไขมันประเภทไม่อิ่มตัว มีประโยชน์ในเรื่องลดอัตราการป่วยด้วยโรคหัวใจและโรคหลอดเลือดตีบ ทั้งยังช่วยลดคอเลสเตอรอล ลดไตรกลีเซอไรด์ และลดความหนืดของเลือด ลดการอักเสบ รวมทั้งสร้างความสมดุลและปรับระดับเลือดในร่างกายให้อยู่ในภาวะปกติได้ แต่ปัญหาคือสารอาหารเหล่านี้มีอยู่ในปลาทะเลน้ำลึก ซึ่งเป็นปลาที่อยู่ในเขตหนาว อย่างปลาแซลมอน ปลาเม็คเคเรล ทำให้ราคาของปลาเหล่านี้เมื่อนำมาจำหน่ายในเมืองไทยมีราคาค่อนข้างสูง ศ.นพ.ปิติ พลังวชิรา ผอ.ศูนย์โรคผิวหนัง คณะแพทย์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ (มศว) ผู้เชี่ยวชาญด้าน Antiaging Medicine ให้ข้อมูลไว้ว่า เมื่อปลาเหล่านี้มีราคาแพง จึงแนะนำให้คนไทยรับประทานปลาทู และปลากระพงทดแทน เพราะในปลาทูจะมีสารโอเมก้า 3 ค่อนข้างมาก ราคาไม่แพง โดยในเนื้อปลาทู 100 กรัมมีสารโอเมก้า 3 ประมาณ 2-3 กรัม ซึ่งปกติในหนึ่งวันร่างกายต้องการโอเมก้า 3 ประมาณวันละ 3 กรัมต่อวัน เมื่อทราบดีถึงคุณประโยชน์ของปลาทูแล้ว เรามาหาแหล่งปลาทูดีๆรสชาติอร่อยทานกันดีกว่าค่ะ
      

วิถีชีวิตพอเพียงแบบไทยๆที่กินน้ำพริกปลาทูมาตั้งแต่สมัยปู่ย่าตาทวด นอกจากช่วยเสริมสร้างสารอาหารให้ร่างกายได้ครบถ้วนแล้ว ราคาของอาหารประเภทผักปลาพื้นบ้านยังมีราคาพอกินพออยู่ได้ในทุกสภาวะเศรษฐกิจเมื่อเทียบอาหารทะเลชนิดอื่นๆ ปลาทูสามารถนำมาทำอาหารได้หลายอย่าง ย่อยง่าย รสชาดดี "ปลาทูแม่กลอง" เป็นหนึ่งในของดีเลื่องชื่อของจังหวัดสมุทรสงคราม ท่าเรือหน้าวัดปทุมคณาวาสเป็นท่าขึ้นปลาทูขนาดใหญ่ พ่อค้า แม่ค้า และชาวประมงทำการซื้อขายปลาทูสดกันอย่างคึกคักทุกวัน เพื่อนำไปนึ่งขายเป็นปลาทูเข่ง ข้อสังเกตง่ายๆในการเลือกซื้อปลาทูคือปลาทูสดจากท้องทะเลมี2 ชนิด คือ ปลาสั้น และปลายาว ปลาสั้นคือปลาทูแม่กลองที่มีลักษณะหน้าเป็นสามเหลี่ยม ตัวแบน สั้น เนื้อเยอะ เนื้อนิ่ม เมื่อกดลงไปที่ตัวปลาแล้วเนื้อปลาจะกลับคืนสภาพเดิม ไม่บุ๋มลงไปเป็นรอยแรงกด ปลาสั้นมีลำตัวเงินหรืออมเขียว ตาดำ ส่วนปลายาวมีชื่อเรียกหลายชื่อเช่น ปลารัง ปลายาว ปลาอินโด ลักษณะของปลายาว ตัวใหญ่และยาวกว่าปลาทูแม่กลอง
      

ปลาทูแม่กลองเป็นปลาทะเลที่หากินและเจริญเติบโตในบริเวณน้ำตื้นใกล้ชายฝั่ง อยู่รวมกันเป็นฝูงในน้ำลึกไม่เกิน 30 เมตร พบชุกชุมมากเป็นพิเศษในบริเวณที่มีแม่น้ำไหลลงสู่ทะเลเช่นบริเวณก้นอ่าวไทย เพราะบริเวณดังกล่าวอุดมสมบูรณ์ไปด้วยแร่ธาตุและแพลงตอนที่เป็นอาหารสำคัญของปลาทู ซึ่งจังหวัดสมุทรสงครามมีชัยภูมิที่ถือว่าเหมาะสำหรับการอยู่อาศัยและหากินของปลาทูและด้วยความที่พื้นที่ชายฝั่งสมุทรครามอุดมสมบูรณ์ไปด้วยแร่ธาตุ และแหล่งอาหาร ปลาทูของเมืองนี้จึงมีรสอร่อยกว่าที่ไหนๆเพราะมีเนื้อแน่น รสชาติมัน ซึ่งคนกินปลาทูรุ่นเก่าต่างยกให้ปลาทูแม่กลองเป็นราชาแห่งปลาทู ที่สามารถนำไปทำอาหารได้สารพัดอย่าง

วิธีการจับปลาทูของชาวแม่กลองเป็นที่น่าสนใจ โดยการจับปลาใช้วิธีละมุนละม่อมค่อยๆต้อน ค่อยๆจับ ชาวประมงใช้ "โป๊ะ" เครื่องมือหาปลาพื้นบ้านเป็นอุปกรณ์สำคัญในการจับปลาทู โป๊ะ (พื้นบ้าน)มีขนาดเท่ากับสนามฟุตบอลขนาดย่อม ทำจากไม้ไผ่ล้อมให้เป็นวงกลม เปิดช่องเป็นทางสำหรับให้ปลาทูผ่านเข้าไปได้ตั้งอยู่กับที่ รอให้ปลาว่ายเข้ามาหาเอง ด้วยเครื่องจับปลาชนิดนี้ ปลาทูที่จับได้มาจึงมีชื่อเรียกอีกอย่างว่า "ปลาโป๊ะ" ในอดีตเมืองแม่กลองถือว่ารุ่งเรืองเรื่อง "โป๊ะปลาทู" โดยมีจำนวนโป๊ะมากถึงราวๆ100 โป๊ะ แต่ว่าเมื่อวันเวลาผ่านไป โป๊ะปลาทูก็ค่อยๆลดจำนวนลง จนในปัจจุบันเหลือเพียงไม่กี่โป๊ะ และในไม่กี่พื้นที่เท่านั้นที่ยังคงใช้เครื่องมือชนิดนี้ในการจับปลาทู สำหรับปลาทูที่ได้จากการจับด้วยโป๊ะจะมีความแตกต่างกับปลาทูที่จับด้วยเครื่องมือชนิดอื่นๆ เพราะปลาที่ได้จากโป๊ะจะมีความสดมากกว่าทำให้กินอร่อยกว่า เอกลักษณ์และจุดเด่นของปลาทูโป๊ะแม่กลองคือตัวของปลาทูจะต้องอ้วนสั้นหลังเขียวและที่สำคัญหน้าต้องงอ คอต้องหักจึงถือได้ว่าเป็นปลาทูโป๊ะแม่กลองของแท้
    

อังคณา พุ่มผกา ผู้อำนวยการ การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) สำนักงานสมุทรสงคราม(สมุทรสงคราม นครปฐม สมุทรสาคร) กล่าวว่า

.....ในช่วงเดือนตุลาคม-ธันวาคมของทุกปีจะเป็นช่วงที่ปลาทูเดินทางมาหากินในบริเวณปากอ่าวไทยที่มีอาหารอุดมสมบูรณ์ จึงเป็นช่วงที่ปลาทูเติบโตเต็มที่หรือที่เรียกกันว่า "ปลาทูสาว" ซึ่งอุดมไปด้วยสารอาหารที่มีประโยชน์มากมาย และยังมีรสชาติอร่อย

จนทำให้ "ปลาทูแม่กลอง" หรือปลาทูหน้างอคอหัก มีชื่อเสียงเป็นที่รู้จักกันไปทั่ว จังหวัดสมุทรสงคราม จึงร่วมกับหอการค้าจังหวัดสมุทรสงคราม , องค์การบริหารส่วนจังหวัดสมุทรสงคราม , สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ , เทศบาลเมืองสมุทรสงคราม , ททท. สำนักงานสมุทรสงคราม หน่วยงานภาครัฐและเอกชนในจังหวัดสมุทรสงคราม ร่วมมือกันจัดงาน "เทศกาลกินปลาทู และของดีเมืองแม่กลอง ครั้งที่ 14" ในวันที่ 16-25 ธันวาคม 2554 ณ บริเวณรอบศาลากลางจังหวัดสมุทรสงคราม และในบริเวณสวนสุขภาพเฉลิมพระเกียรติเทศบาลเมืองสมุทรสงคราม โดยมีชื่อตอนว่า "กิน อยู่ พอเพียง"
      

ภายในงานมีการจำหน่ายเมนูอาหารที่ทำจากปลาทูอย่างหลากหลาย รับรองคุณภาพและความอร่อยโดยร้านอาหารชื่อดังในจังหวัดสมุทรสงคราม โดย ททท. สำนักงานสมุทรสงคราม ได้จัดทำคู่มือท่องเที่ยว "เส้นทางสายปลาทูแม่กลอง" เผยแพร่ให้กับนักท่องเที่ยวที่เข้าร่วมงาน เพื่อเป็นการประชาสัมพันธ์ให้นักท่องเที่ยวได้รับทราบข้อมูลเกี่ยวกับวงจรชีวิตของปลาทูอย่างแพร่หลายมากยิ่งขึ้น นอกจากนี้ภายในงานยังจัดให้มี ลานวิถีชุมชนคนแม่กลอง ที่นำเสนอสิ่งดีๆ อันทรงคุณค่าของชาวแม่กลองแก่สายตานักท่องเที่ยว ตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน ประกอบด้วย ลานชุมชนคนประมง นักท่องเที่ยวจะได้ชมโป๊ะปลาทูจำลอง นิทรรศการปลาทูและปลาทูตัวเป็นๆ ลานเสน่ห์แม่กลอง นำเสนอแหล่งท่องเที่ยวย่านสถานีรถไฟและตลาดแม่กลองในบรรยากาศย้อนอดีต และร่วมถ่ายรูปกับขบวนรถไฟจำลอง ลานแกลลอรี่ ปีนี้เสนอภาพถ่ายจากช่างภาพอิสระในหัวข้อ "มะพร้าวคือชีวิต" แบบดูไป อ่านไป คิดไป ยิ้มไป ลานสุขภาพ นำเสนอไลฟ์สไตล์ของคนสมัยใหม่ที่ต้องอยู่อย่างมีกึ๋น ในหัวข้อ "การบริโภคอย่างพอเพียง" ลานพลพรรครักปลาทู จากกลุ่มสาระในสวนและชมรมปลาทูคะนองแฟนคลับ ลานติดไม้ติดมือ จำหน่ายของที่ระลึกจากงาน โดยรายได้ส่วนหนึ่งจะนำไปช่วยผู้ประสบอุทกภัย
      

นอกจากนี้ยังมีลานกิจกรรมอีกมากมาย เช่น ลานดนตรียามเย็น , ลานหนังแกล้มเล่า , ลาน 111 ปี สมุทรสงคราม , ลานจดหมายเหตุเมืองแม่กลอง เป็นต้น ทั้งนี้ ในวันเปิดงาน (16 ธันวาคม 2554) ขอเชิญร่วมให้กำลังใจน้อง ๆ ในกิจกรรมการประลองปรุงอาหาร "เมนูปลาทู หนูทำได้" ผู้ที่สนใจสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ หอการค้าจังหวัดสมุทรสงคราม โทร. 0 3471 8154 , 0 3471 8164 หรือ ททท. สำนักงานสมุทรสงคราม โทร. 0 3475 2847-8....พาครอบครัวไปเที่ยวพักผ่อนคลายเครียดส่งท้ายปีเก่า เพื่อต้อนรับวันดีๆในช่วงปีใหม่ที่กำลังจะมาถึงกันนะคะ