ฟาร์มดาดฟ้า สดจากสวนถึงโต๊ะอาหาร

เกษตรต่างแดน

ในขณะที่เทคโนโลยีอันก้าวล้ำของโลกสามารถสร้างสรรค์สิ่งอำนวยความสะดวกใหม่ๆ ที่จะช่วยให้ทำเกษตรได้ผลผลิตมากมาย แต่ขณะเดียวกันการปรับตัวเพื่อให้มนุษย์สามารถมีชิวิตอยู่ร่วมกับธรรมชาติได้มากขึ้นและยั่งยืนขึ้น ก็ทำให้ทั่วโลกเริ่มหันมาทำเกษตรในแบบที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม (และชีวิตมนุษย์) มากขึ้น ซึ่งไม่ใช่เรื่องที่ตื่นตัวกันแต่เฉพาะในประเทศเกษตรกรรมเท่านั้น แม้แต่ประเทศอุตสาหกรรมอย่างสหรัฐอเมริกา ก็ยังบอกลาการทำเกษตรที่อุดมด้วยสารเคมีและต้องขนส่งข้ามน้ำข้ามทะเลไปไกลๆ โดยหันมาส่งเสริมการทำเกษตรอินทรีย์และวิถีพึ่งพาตนเองในชุมชนมากขึ้น โดยเฉพาะการทำสวนเกษตรบนดาดฟ้า สร้างแหล่งอาหารจากสวนเกษตรส่งตรงถึงห้องครัวและโต๊ะอาหาร...

 

HK Farm ฮ่องกง

ไกลจากท้องถนนอันวุ่นวายของฮ่องกง ฟาร์มอันเงียบสงบทำหน้าที่ผลิตผักสวนครัว ผักสลัดและสมุนไพรด้วยแนวทางเกษตรอินทรีย์ ในชื่อว่า HK Farm แต่ที่นี่ก็ไม่ได้เป็นเพียงฟาร์มปลูกผักธรรมดาๆเท่านั้น เพราะการเคลื่อนไหวของกลุ่มคนที่อยู่เบื้องหลัง HK Farm มีบทบาทสำคัญต่อการสร้างความเข้มแข็งให้กับชุมชนด้วยการเป็นเจ้าภาพจัดอบรมให้กับชาวบ้านที่อยากจะทำเกษตรบนดาดฟ้าที่บ้านของตัวเอง ฟาร์มแห่งนี้ยังเป็นส่วนหนึ่งของเครือข่ายฟาร์มทั้งภายในและภายนอกเขตเมืองของฮ่องกง โดยทั้งหมดร่วมแบ่งปันทั้งความคิด มิตรภาพ และแม้แต่ดินสำหรับปลูกพืช ซึ่งไม่เพียงเป็นตัวอย่างที่ดีของการเป็นฟาร์มที่ผลิตอาหารเลี้ยงคนในชุมชนเท่านั้น แต่ยังสร้างชุมชนของตัวเองขึ้นมาอย่างเข้มแข็งอีกด้วย

 

Bell Book and Candle Restaurant แมนฮัตตัน

เชฟของภัตตาคาร Bell Book and Candle Restaurant ในแมนฮัตตัน ไม่จำเป็นต้องวิ่งไปหาวัตถุดิบที่ไหนไกลๆมาปรุงอาหารให้กับลูกค้า เพราะเพียงแค่เชฟเดินขึ้นบันได 5 ชั้น ไปยังชั้นบนสุดก็จะเจอกับฟาร์มบนดาดฟ้าที่พวกเขาสามารถเดินเข้าไปเลือกเก็บมะเขือเทศ พริก และผักกาดหอม เพื่อเอาไปตกแต่งเมนูจานเด่นของร้าน สวนผักบนดาดฟ้าแห่งนี้ให้ผลผลิตที่เพียงพอสำหรับครัวที่วุ่นวายตลอดทั้งปี แม้ในช่วงพักตัวของฤดูหนาว ฟาร์มแห่งนี้ถูกขับเคลื่อนด้วยเทคโนโลยีการปลูกพืชแนวตั้งที่เพิ่มพื้นที่ให้ผักได้เจริญเติบโตขึ้นไปได้อย่างเต็มที่ อีกทั้งสวนแห่งนี้ยังให้ความหมายของคำว่า "จากฟาร์มสู่โต๊ะอาหาร" ได้อย่างสมบูรณ์แบบอีกด้วย

 

Lufa Farms ในมอนทรีออล

Lufa Farms เป็นผลงานที่เกิดจากความคิดริเริ่มของโมฮัมเหม็ด ฮาจี ผู้ประกอบการที่มีวิสัยทัศน์ "เมืองแห่งสวนผักบนดาดฟ้า" นั่นก็คือหากทุกคนทำสวนบนดาดฟ้าของตัวเอง เมืองก็จะมีความยั่งยืนอย่างสมบูรณ์ เพราะทุกครัวเรือนสามารถมีแหล่งอาหารสำหรับเลี้ยงตนเองได้ ฟังดูอาจจะเหมือนว่าฟาร์มแห่งนี้เป็นเพียงฟาร์มเล็กๆ เทคโนโลยีต่ำ แต่จริงๆแล้ว Lufa Farms ดำเนินกิจการเป็นฟาร์มเชิงพาณิชย์อย่างเต็มรูปแบบ โดยปลูกพืชผักกว่า 25 ชนิด ส่งผลผลิตออกขายตามตลาดต่างๆในท้องถิ่น โมเดลของฮาจี คือ การกระจายผลผลิตส่งตรงถึงครัวของผู้บริโภค โดยไม่ต้องผ่านขั้นตอนการแพ็คกิ้ง การเก็บรักษา และไม่ต้องใช้น้ำมันเชื้อเพลิงในการขนส่งทางไกล

 

Community Growers มิลวอกี้

แม้ว่าฟาร์มขนาดใหญ่ที่ทำในเชิงพาณิชย์จะเป็นคำตอบของหลายๆชุมชน แต่บางทีโครงการเล็กๆที่ใช้เพียงสองมือ โดยไม่ต้องพึ่งเทคโนโลยีใดๆ ก็ประสบผลสำเร็จได้ไม่แพ้กัน ดังเช่น สวนผักชุมชนในมิลวอกี้ ที่ได้เชิญชวนชาวบ้านมาใช้พื้นที่ว่างบนดาดฟ้าปลูกผักของตัวเอง เมืองเล็กหรือเมืองขนาดกลางที่มีพื้นที่บนหลังคา สามารถจะเปิดให้เป็นที่ปลูกผักของชุมชนได้ทั้งนั้น ซึ่งไม่ได้เอื้อประโยชน์ในการเป็นแหล่งอาหารให้ชุมชนเท่านั้น แต่ยังช่วยลดค่าไฟ หรือค่าใช้จ่ายในการใช้เครื่องปรับอากาศร้อน / เย็นด้วยระบบหลังคาเขียวแบบดั้งเดิมอีกด้วย

 

Gotham Greens Commercial Farm นิวยอร์ก

เช่นเดียวกับ Lufa Farms ฟาร์ม Gotham Greens ก็เป็นอีกหนึ่งตัวอย่างที่พิสูจน์ให้เห็นว่า ฟาร์มบนดาดฟ้าสามารถทำในเชิงพาณิชย์ได้อย่างดีเช่นกัน ในแต่ละสัปดาห์ฟาร์มใหญ่โตแห่งนี้สามารถผลิตผักใบเขียวหลากหลายชนิดได้มากมายหลายพันตัน โดยใช้การปลูกด้วยระบบไฮโดรโปนิกส์และเทคนิค ที่เรียกว่า Nutrient Film Technique หรือ NFT ซึ่งเป็นการปลูกแบบระบบให้สารละลายธาตุอาหารพืชไหลผ่านรากพืชเป็นแผ่นบางๆ เหมือนแผ่นฟิล์มบนรางปลูกอย่างต่อเนื่อง เพื่อช่วยให้พืชโตไวและแข็งแรง เป็นระบบที่มีการใช้น้ำและสารอาหารอย่างคุ้มค่ามากที่สุด โดยรวมแล้ว ฟาร์มแห่งนี้ช่วยให้คนในท้องถิ่นละแวกนั้นมีโอกาสได้บริโภคผักสลัดและสมุนไพรสดใหม่ คุณภาพดี ได้อย่างทั่วถึง

 

Green Sky Growers ฟลอริด้า

ที่นี่ไม่ใช่แค่สวนบนดาดฟ้าธรรมดาๆ แต่เป็นฟาร์มเกษตรที่ทันสมัยที่สุดแห่งหนึ่งในโลก Green Sky Growers ใช้ระบบผสมผสานระหว่างไฮโดรโปนิกส์กับอควาโปนิกส์ ซึ่งหมายถึงการเลี้ยงปลาแบบน้ำไหลเวียนร่วมกับการปลูกพืชผักสมุนไพรด้วยระบบไฮโดรโปรนิกส์

ในระบบอควาโปนิกส์ น้ำที่ออกจากการเลี้ยงปลาจะอุดมไปด้วยธาตุอาหารพืช ซึ่งได้จากสิ่งปฏิกูลของปลาถูกนำมาใช้ในการให้ปุ๋ยให้กับระบบการปลูกพืชแบบไฮโดรโปรนิกส์ ซึ่งการปฏิบัติในลักษณะนี้เป็นสิ่งที่ดีสำหรับปลา เพราะรากพืชและจุลินทรีย์ที่อยู่บริเวณรากพืช จะใช้ธาตุอาหารเหล่านี้จากน้ำในถังเลี้ยงปลา สารอาหารเหล่านี้เป็นสิ่งที่มีการผสมผสานกันหลายชนิดจากสิ่งปฏิกูลของปลา สาหร่ายและการย่อยสลายของอาหารปลา ซึ่งหากไม่มีการถ่ายเทสิ่งปนเปื้อนเหล่านี้จะทวีความเป็นพิษรุนแรงขึ้นในถังเลี้ยงปลา แต่เมื่อสิ่งเหล่านี้ถูกถ่ายเทไปหล่อเลี้ยงพืช มันกลับเป็นปุ๋ยหล่อเลี้ยงผักไฮโดรโปนิกส์ได้เป็นอย่างดี ขณะเดียวกัน ผักก็จะช่วยกรองน้ำ และเปลี่ยนแอมโมเนียในน้ำให้กลายเป็นไนเตรท ทำให้น้ำมีความสะอาดเพียงพอสำหรับการหมุนเวียนกลับไปใช้ในถังเลี้ยงปลาอีกครั้ง

ผลผลิตทางการเกษตรของ Green Sky Growers มีตั้งแต่ มะเขือเทศ ผักกาดหอม พริก สแควช สมุนไพรหลากหลายชนิด รวมถึงปลาเพิร์ช ปลาแบส และปลานิล

 

Brooklyn Grange Farm บรู๊คลิน

การปลูกพืชแบบดั้งเดิมได้รับการต้อนรับเป็นอย่างดีจากเกษตรดาดฟ้า ตัวอย่างหนึ่งในนั้น คือ ฟาร์มดาดฟ้าที่เก่าแก่ที่สุดของนิวยอร์ก Brooklyn Grange ซึ่งใช้ดินอินทรีย์ในการปลูกพืชผักปลอดสารพิษ ให้ผลผลิตสดใหม่และคุณภาพเป็นเลิศสำหรับลูกค้าและผู้มาเยือน เช่นเดียวกับ HK Farm ที่นี่ไม่ได้เป็นเพียงฟาร์มปลูกผักธรรมดาๆ แต่มีกิจกรรมที่ขับเคลื่อนชุมชนอีกด้วย Brooklyn Grange เริ่มต้นขึ้นใน Long Island City แต่ตอนนี้ขยายสาขาไปที่ Brooklyn Navy Yard เป็นสาขาที่สอง นำความสดใหม่ของผักอินทรีย์ส่งถึงผู้บริโภคอย่างกว้างขวางมากขึ้นทุกปีๆ

นับเป็นเรื่องที่น่ายินดีสำหรับผู้บริโภค เมื่อแนวโน้มการทำเกษตรอินทรีย์ของโลกมีการขยายตัวเพิ่มมากขึ้นเรื่อยๆ โดยปัจจุบันประเทศต่างๆทั่วโลกที่มีการผลิตเกษตรอินทรีย์ จำนวน 120 ประเทศ มีอัตราการเพิ่มขึ้นเฉลี่ยปีละประมาณร้อยละ 20 ในช่วงทศวรรษที่ผ่านมา สหรัฐอเมริกา สหภาพยุโรป และออสเตรเลีย เป็นประเทศที่มีการผลิตเกษตรอินทรีย์มากที่สุด และในช่วงสองปีที่ผ่านมา ก็พบว่าทวีปเอเชีย และประเทศอื่นๆในละตินอเมริกาก็มีอัตราส่วนการผลิตเกษตรอินทรีย์เพิ่มขึ้นอย่างราดเร็วเช่นกัน